Memorandum to Governor of Assam:
বুলড ‘জাৰ চলাই লখিমপুৰৰ কঠীয়াতলি উছন কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে অসম চৰকাৰৰ উচ্ছেদ অভিযানত বৰো, কবি, গাৰো, আহোম, অসমৰ হিন্দু আৰু সংখ্যালঘু মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ আদি বহু লোক ক্ষতিগ্রস্ত হৈছে। একেদৰে শেহতীয়াকৈ চৰকাৰৰ দ্বাৰা অব্যাহত থকা আতিশয্যৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যপালৰ হস্তক্ষেপ দাবী কৰিছে অসম কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দলে ৷ এই সন্দৰ্ভত শনিবাৰে বিধায়িনী দলে অসমৰ ৰাজ্যপাল লক্ষ্মণ প্ৰসাদ আৰ্চাযক কে’বা পৃষ্ঠাজোৰা স্মাৰকপত্ৰ প্ৰদান কৰে ৷
কে’বা পৃষ্ঠাজোৰা স্মাৰকপত্ৰ খনত কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দলে উল্লেখ কৰে যে বড়ো-কছাৰী জনজাতিৰ অসমত ৫০০০ বছৰৰ ইতিহাস আছে। ঠিক তেনেদৰে, মুছলিমসকলৰো অসমত এক পুৰণি ইতিহাস আছে য’ত ১২০৬ চনত আলি মেচ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে অসমত প্রথম মুছলমান ধর্ম গ্রহণ কৰাৰ উল্লেখ আছে।
অসমৰ প্ৰথম প্ৰতিষ্ঠাপক আহোমসকলৰ অসমত ১২২৬ চনৰ পৰা ৬০০ বছৰীয়া ইতিহাস আছে যিসকল পূর্ববংগীয় মূলৰ মুছলিম সম্প্ৰদায়ৰ লোক তেওঁলোকো অসমত ঔপনিৱেশিক সময়ৰ পৰাই গোৱালপাৰাৰ জমিদাৰৰ অধীনত কাম কৰাৰ ইতিহাস আছে। তাৰোপৰি ব্ৰিটিছসকলে “গ্রো ম’ৰ ফুড” কাৰ্যসূচীৰ অধীনত পূর্ববংগীয় মূলৰ মুছলিম সম্প্ৰদায়ৰ লোকক অসমলৈ আনিছিল। ঠিক তেনেদৰে, ইংৰাজসকলে চাহ-জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক ঔপনিৱেশিকক ভাৰতৰ চোটানাগপুৰ অঞ্চল, মধ্য ভাৰত, উৰিষ্যা ইত্যাদিৰ পৰা অনাৰ এক ইতিহাস আছে।
অসমৰ নেপালী সম্প্রদায়ৰ লোকসকলৰ মাজৰ পৰাও ছবিলাল উপাধ্যায়ৰ নিচিনা ব্যক্তিয়ে স্বাধীনতা আন্দোলনত অন্যতম ভূমিকা পালন কৰাৰ উদাহৰণ আছে। অসমত ইয়াৰোপৰি, অসম চুক্তি অনুসৰি যিসকল লোক ভাৰত স্বাধীনৰ পিছত অসমত ১৯৭১ চনৰ ২৫ মাৰ্চৰ পূৰ্বে আহিছে, তেওঁলোকক ভাৰতীয় নাগৰিক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।
এই স্মাৰকপত্ৰখনৰ যোগেদি ৰাজ্যৰ নাগৰিক হিচাপে শেহতীয়াকৈ চলি থকা উচ্ছেদকাৰ্যৰ বিৰুদ্ধে ৰাজ্যপাল গৰাকীৰ হস্তক্ষেপ দাবী কৰি দলটোৱে আৰু উল্লেখ কৰে যে শেহতীয়াকৈ বিভিন্ন সম্প্রদায়ৰ লোকসকলক ৰাজ্য চৰকাৰে উচ্ছেদকাৰ্যৰ চলাই সাংবিধানিক মূল্যবোধৰ খহনীয়াৰ সৃষ্টি কৰিছে।
বিগতবৰ্ষত সোণাপুৰৰ কচুতলীত ন্যায়পালিকাৰ আদেশ উলংঘা কৰি উচ্ছেদ কাৰ্য কৰা হয়। এই উচ্ছেদ অধিসূচিত জনজাতীয় অঞ্চলত অপমানজনক সাম্প্রদায়িক তিৰস্কাৰকাৰী শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ লগতে দুজন নিৰীহ গাঁওবাসীক হত্যা কৰা হয়। লগতে অসম আৰক্ষীৰ গুলীচালনাত ৩৩ জন লোক আহত হয়।ক্ষুদ্ৰ কৃষকৰ ওপৰত বেয়াকৈ প্ৰভাৱ পৰিছিল। এই ঘটনাই Environment (Protection) Act 1986 আৰু Assam (Temporarily Settled Areas) Tenancy Act 1971 উলংঘা কৰিছিল।
আনহাতে,হাজো পূব বংশৰ এলেকাৰ অংশ দক্ষিণ চিংৰা গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলে চক্র বিষয়াৰ প্ৰমাণপত্ৰ থকা খহনীয়া প্রভাৱিত নাগৰিক হোৱাৰ পিছতো গোচৰ নং ১৪/২০২২-২৩ৰ অধীনত উচ্ছেদৰ আদেশ লাভ কৰে। বিষয়টো এতিয়াও গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত বিচাৰাধীন হৈ আছে।
বিগত ২০২৪-২৫ বৰ্ষৰ ভিতৰত কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ অন্তৰ্গত হাৱাইপুৰ আৰু ফুলনীত উচ্ছেদ চলোৱা হৈছিল, য’ত ১০ হাজাৰ লোকক তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ পৰা আঁতৰাই পেলোৱা হৈছিল। এই অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত গাঁও চৰণীয়া সংৰক্ষিত বনাঞ্চল (ভিজিআৰ) আৰু পেছাদাৰী চৰণীয়া সংৰক্ষিত ভূমি (পিজিআৰএফ)ৰ পৰা হিন্দীভাষী বসতিপ্রধান লোক আৰু জনজাতীয় লোকসকলে পূর্বতে গাওঁসভাত কোনো আলোচনা নোহোৱাকৈ জাতিগত বৈষম্যৰ ভিত্তিত উচ্ছেদকার্য হয়, যিয়ে সংবিধানৰ ৬ নম্বৰ অনুসূচীৰ ([অসম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আৰু মিজোৰাম ৰাজ্যত জনজাতীয় অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ বিধানসমূহ উলংঘা কৰে।
অনুৰূপধৰণে ভাৰতৰ সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ উলংঘা কোকৰাঝাৰৰ পৰ্বতঝোৰাতো চলোৱা হয়। ইয়াতো Provisions of the Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996 (PESA 199) ৰবিৰুদ্ধে উচ্ছেদ কৰা হৈছিল কাৰণ ৩৬০০ বিঘাতকৈ অধিক জনজাতীয় ভূমি শক্তি কেন্দ্ৰৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত ২০২৫ চনৰ জুন মাহত বড়ো আৰু জনজাতীয় বাসিন্দাসকলে প্রতিবাদ কৰিছে।
আনহাতে প্রতিবেদন মতে উত্তৰ কাছাৰ পাহাৰীয়া স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদে উমৰংছ’ৰ ৯ হাজাৰ বিঘা জনজাতীয় ভূমি চিমেন্ট প্ৰকল্পৰ বাবে ব্যক্তিগত কোম্পানীক হস্তান্তৰ কৰিছে। অভিযোগ অনুসৰি সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ বা ষষ্ঠ অনুসূচীৰ সুৰক্ষা ব্যৱস্থা নস্যাৎ কৰি এই কাম কৰা হৈছে। ডিমাছা আৰু কাৰ্বি নাগৰিক সমাজৰ গোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰতিবাদ এতিয়াও সমাধান নোহোৱাকৈ চলি আছে।
শেহতীয়াকৈ নলবাৰীৰ বাকৰিকুছিত ৮২ বিঘা ভিজিআৰ মাটিৰ পৰা খহনীয়াত স্থানচ্যুত ব্যক্তিকে ধৰি ৯৩টা পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হয়। ২০২৫ বৰ্ষৰ ৩০ জুনত অংগনবাড়ী কেন্দ্র আৰু উপাসনাস্থলীকে ধৰি সামুহিক আন্তঃগাঁথনি ভাঙি পেলোৱা হয়। তাৰ লগতে গোৱালপাৰাৰ জলাশয়ৰ পৰা ৭ হাজাৰৰো অধিক লোকক উচ্ছেদ কৰা হয়। এওলোকৰ বেছিভাগ পৰিয়াল দীর্ঘদিন ধৰি বসতি কৰি আছিল। এওলোকক কোনোধৰণৰ পুনর্সংস্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হোৱা নাছিল।
একেদৰে চলিতবৰ্ষৰ জুলাই মাহত আলোমগঞ্জ গাওঁত “এডভান্টেজ আছাম ২.০” ঔদ্যোগিক পৰিসৰৰ পৰা বাবে পট্টা আৰু চৰকাৰী মাটিৰ পৰা উচ্ছেদৰ সন্মুখীন হৈছে। ক্ষতিগ্রস্ত বহু পৰিয়াল খিলঞ্জীয়া দেশী মুছলমান আৰু খহনীয়াৰ বলি।
আনহাতে লখিমপুৰতো উত্তৰ লখিমপুৰ চক্ৰৰ ৰাংচালি, খ্রিষ্টান বস্তি আৰু এংগাৰখোৱা শেনচোৱাৰ পৰা একেধৰণে ভিজিআৰ মাটিত উচ্ছেদ কৰি খিলঞ্জীয়া অসমীয়া পৰিয়ালকে ধৰি ২২০টা পৰিয়াল উচ্ছেদ কৰা হৈছে।
হাজো নিজ গোন্ধমৌ গাঁৱত, ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত ৪৫২ বিঘা পিজিআৰ মাটিত উচ্ছেদ কৰা হয়। ইয়াতে ৮২ বিঘা হোমস্টেড খেতি অন্তর্ভুক্ত। স্থানীয় লোকে জনোৱা মতে মাটিখিনি ঔদ্যোগিক ব্যৱহাৰৰ বাবে লোৱা হৈছে, যিয়ে সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শৰ নিয়ম উলংঘা কৰিছে।
গোৱালপাৰাত হাচিলা বিল আৰু অন্যান্য অঞ্চলৰ পৰা শেহতীয়াকৈ ৬৬০টা পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হয়। এওলোকৰ কিছুমানৰ প্ৰমাণ পত্র থকা তথা বানপানী আৰু খহনীয়াই ক্ষতিগ্রস্ত কৰা পৰিয়ালৰ লগতে ভূমিহীন লোকো আছিল। উচ্ছেদ কৰা লোকসকলৰ নাম ১৯৫০ চনৰ নিৰ্বাচনী তালিকাতো পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।
ধুবুৰী জিলাত চাৰুবাকুৰা আৰু অন্যান্য অঞ্চলত বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ স্থাপনৰ বাবে সকলো নীতি-নিয়ম উলংঘা কৰি খাছ মাটিৰ পৰা উচ্ছেদ কৰা হৈছে। তাৰোপৰি বৰদুৱাৰ চাহ বাগান, কামৰূপৰ ২১০০ বিঘা মাটি ৰাভা আৰু গাৰো সম্প্ৰদায়ৰ লোকক ঔপনিৱেশিক লিজৰ মাটিক নগৰীকৰণৰ কৰাৰ চেষ্টা ৰাজ্য চৰকাৰে কৰিছে।
অসম চৰকাৰৰ এটা SOPও আছে যিটো উচ্ছেদৰ পূৰ্বে মানি চলিব লাগে। অৱশ্যে এই কথাটো চৰকাৰে সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰিছে। সমগ্র অসমতে উচ্ছেদ অভিযানত সাংবিধানিক পদ্ধতিৰ উলংঘা কৰা হৈছে। ইয়াৰ বিপৰীতে কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দলে মানৱীয় আৰু বৈধ উচ্ছেদ নীতিৰ দহ দফীয়া চনদ এখনৰ পৰামৰ্শ দিয়েযিখন মানৱীয় আৰু বৈধ উচ্ছেদ নীতিৰ দহ দফীয়া চনদ এখনৰ পৰামৰ্শ দিওঁ, যিখন আপোনাৰ উল্লেখৰ বাবে এই স্মাৰকপত্ৰৰ পৰিশিষ্ট হিচাপে সংলগ্ন কৰা হৈছে।
উচ্ছেদৰ ওপৰত নিয়োজিত এই কার্যসমূহে Forest Rights Act 2006, Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996 (PESA 1996), Chapter X (Protect Land Rights in Tribal Belts/Blocks) the Assam Land and Revenue Regulation, 1886, Assam (Temporarily Settled Tenancy Areas) Act 1971 লগতে ভাৰতীয় সংবিধানৰ ২১ নং অনুচ্ছেদ (জীৱন আৰু জীৱিকাৰ অধিকাৰ) আৰু ষষ্ঠ অনুসূচী, আৰু ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অলগা টেলিছ (AIR 1986 SUPREME COURT 180) আৰু হালদ্বানী গোচৰ (CIVIL APPEAL NO. 4983 OF 2009)ত দিয়া সিদ্ধান্তসমূহ।
কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দল আৰু বিৰোধী দলৰ দলপতি দেৱব্ৰত শইকীয়া স্বাক্ষৰিত স্মাৰকপত্ৰ পত্ৰত কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দলে খিলঞ্জীয়া, জনজাতীয়, আৰু খহনীয়াৰ ফলত স্থানচ্যুত সম্প্রদায়সমূহক প্রভাৱিত কৰা লোকসকলৰ ওপৰত চলি থকা আৰু প্ৰস্তাৱিত উচ্ছেদ অভিযান বন্ধ কৰা।
ষষ্ঠ অনুসূচীৰ জিলা আৰু জনজাতীয় বেল্ট/ব্লক সুৰক্ষাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দি ২০২২ চনৰ পৰা চলি থকা সকলো উচ্ছেদৰ ওপৰত এখন স্বতন্ত্র তদন্ত আয়োগ গঠন কৰা।
গ্রাম সভাৰ পৰামৰ্শকে ধৰি সকলো স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ আৰু জিলা প্ৰশাসনক ষষ্ঠ অনুসূচী আৰু PESA প্রট’কল মানি চলিবলৈ নির্দেশ দিয়া।
দীর্ঘদিনীয়া খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলক জল্পনা-কল্পনাৰ বেদখলকাৰীৰ পৰা স্পষ্টভাৱে পৃথক কৰি এক ব্যাপক ভূমি অধিকাৰ নিয়মীয়াকৰণ নীতি প্ৰকাশ কৰিবলৈ অসম চৰকাৰক নিৰ্দেশ দিয়া।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰৰ চুক্তি (ICESCR)ৰ অধীনত সাংবিধানিক নৈতিকতা আৰু ভাৰতৰ বাধ্যবাধকতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি আইনী আৰু মানৱীয় পুনর্বাসনৰ ব্যৱস্থা নিশ্চিত কৰা।
অসমৰ জনসাধাৰণে-বিশেষকৈ ইয়াৰ জনজাতীয়, খহনীয়াত স্থানচ্যুত নাগৰিক, খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীয়ে আপোনাৰ কাৰ্যালয়লৈ ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক বিবেক হিচাপে চায়। যথাযথ প্রক্রিয়া বা সন্মতি অবিহনে ‘উন্নয়ন’ৰ নামত চলোৱা এই উচ্ছেদ অভিযানে যিসকল লোকৰ ভূমিৰ অধিকাৰ সংবিধানে ৰক্ষা কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোককেই নিজৰ দখললৈ নিয়াৰ ভাবুকি দিছে।
সমগ্ৰ অসমতে মানৱ মর্যাদা আৰু সাংবিধানিক সুৰক্ষাৰ খহনীয়া ৰোধ কৰিবলৈ ৰাজ্যপাল গৰাকীৰ হস্তক্ষেপ কামনা কৰি কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দলে অসমত মানৱীয় আৰু বৈধ উচ্ছেদ নীতিৰ বাবে জনসাধাৰণৰ চনদ প্ৰস্তুত কৰি উল্লেখ কৰে যে এই চনদত সাংবিধানিক মূল্যবোধক ৰক্ষা কৰা, প্ৰান্তীয় সম্প্রদায়ক সুৰক্ষা দিয়া আৰু জবাবদিহিতাক প্রসাৰ কৰা সংস্কাৰৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে।
১/ ৰাজ্যব্যাপী উচ্ছেদ প্রট’কল স্থাপন কৰা | আইনী পদক্ষেপ, জনসাধাৰণৰ পৰামৰ্শ, আৰু নূন্যতম জাননী (১৫-৩০ দিন)ৰ বাবে নীতি প্রণয়ন কৰা।ভাৰতৰ সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ১৪ (সমতাৰ অধিকাৰ), ২১ (জীৱন আৰু জীৱিকাৰ অধিকাৰ), আৰু ৩০০৪ (আইনৰ কর্তৃত্বৰ বাহিৰে সম্পত্তিৰ পৰা বঞ্চিত নকৰা) ৰ সৈতে মিল থকা আৰু অলগা টেলিছ বনাম বম্বে পৌৰ নিগম আৰু অন্যান্য (AIR 1986 SUPREME COURT 180) আৰু জগপাল সিং আৰু অন্যান্য বনাম স্টেট অৱ পঞ্জাব এণ্ড ৰাজ্যৰ সৈতে মিল থক (AIR 2011 SUPREME COURT 1123)1
২/ বাধ্যতামূলক পুনর্বাসন আৰু পুনৰ সংস্থাপনৰ কাঠামোৰ | উচ্ছেদৰ পূৰ্বে ঘৰ, মাটি বা পর্যাপ্ত আর্থিক ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰা। স্থানচ্যুতিৰ পিছত সমাজ কল্যাণমূলক আঁচনিৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰা।
৩/ যথাযথ প্রক্রিয়া অবিহনে সকলো উচ্ছেদ স্থগিত ৰখা: সঠিক জাননী, পৰীক্ষণ, বা পুনর্সংস্থাপনৰ অবিহনে চলি থকা উচ্ছেদকার্য তৎক্ষণিকভাৱে বন্ধ কৰক।
৪/ ন্যায়িক বা স্বতন্ত্র তদন্ত আয়োগ গঠন কৰা | সোণাপুৰ, বাকৰিকুছি, হাচিলাবীল, আলোমগঞ্জ, কার্বি আংলং ইত্যাদিকে ধৰি পূৰ্বৰ উচ্ছেদ কাণ্ডৰ তদন্ত কৰা।
৫/ প্রথাগত আৰু ভাড়াতীয়াৰ অধিকাৰক সন্মান কৰা |Assam (Temporarily Settled Areas) Tenancy Act 1971 আৰু Forest Rights Act (FRA), 2006ৰ অধীনত খটিয়ান ধাৰী, দখলদাৰী ভাড়াতীয়া, আৰু বনবাসীক স্বীকৃতি দিয়া ৷বিবাদিত বা সম্প্রদায়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত মাটিৰ পৰা উচ্ছেদ বন্ধ কৰক।
৬) যিকোনো ভূমিৰ পৰা উচ্ছেদৰ পূৰ্বে প্ৰভাৱৰ মূল্যায়ন কৰা ৷বনাঞ্চল, জলাশয় বা থলুৱা ভূমিৰ সৈতে জড়িত উচ্ছেদৰ বাবে সামাজিক আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত পৰিব পৰা প্ৰভাৱৰ মূল্যায়ন কৰা। মূল্যায়ন প্রতিবেদনত পুনর্সংস্থাপন পৰিকল্পনা আৰু আইনী অধিকাৰ পৰীক্ষণ অন্তৰ্ভূক্ত কৰা।
৭) উচ্ছেদৰ বিষয়ে ৰাজহুৱা প্ৰকাশ আৰু অডিট | উচ্ছেদৰ গোচৰ, পুনর্সংস্থাপনৰ অৱস্থা, আৰু আইনী অনুসৰণৰ ওপৰত ত্রিমাসিক প্রতিবেদন প্ৰকাশ কৰা। ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰক আৰু মহানিৰীক্ষক (CAG) বা স্বতন্ত্র ভূমি অধিকাৰ আয়োগক নিৰীক্ষণ তদাৰকীৰ বাবে ক্ষমতা প্ৰদান কৰা।
৮) আইনী সাহায্য আৰু অভিযোগ নিৰাময় মঞ্চ স্থাপন কৰা | আক্রান্ত ব্যক্তিসকলক সহায় কৰিবলৈ হেল্পলাইন আৰু জিলা পৰ্যায়ৰ আইনী সহায় কেন্দ্র স্থাপন কৰা।ৰাজহ আৰু দেৱানী আদালতত বিচাৰাধীন ভূমি বিবাদৰ গোচৰসমূহ দ্ৰুতগতিত কৰা।
৯) বহু অংশীদাৰ উচ্ছেদ পর্যালোচনা ব’ৰ্ড গঠন কৰা | নাগৰিক সমাজৰ প্ৰতিনিধি, আইনী বিশেষজ্ঞ, ৰাজহ বিষয়া, আৰু স্থানচ্যুত সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক অন্তর্ভুক্ত কৰা। জিলা পর্যায়ত উচ্ছেদৰ প্ৰস্তাৱ পুনৰীক্ষণ কৰা আৰু অনুমোদন কৰা।
১০) পৰিৱেশ আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সংবেদনশীল অঞ্চলসমূহ সুৰক্ষিত কৰা | পবিত্ৰ বাগিচা, কবৰস্থান (যেনে, চৰাইদেউ), ঐতিহ্য মণ্ডল (যেনে, বৰদুৱাৰ), আৰু বনাঞ্চলত ৰাজহুৱা পৰামৰ্শ আৰু আইনী অনুমোদন অবিহনে ভূমি উচ্ছেদ ৰোধ কৰাকে ধৰি কেতবোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়বস্তু স্মাৰকপত্ৰত উপস্থাপন কৰে অসম কংগ্ৰেছ বিধায়িনী দলটোৰ দলপতি গৰাকীয়ে ৷