MiG-21:✒️বহু যুদ্ধ আৰু ঘটনাৰ সাক্ষী হৈ আছিল। সংগী হৈছিল নানা বিতর্ক। সুদীর্ঘ ৬২ বছৰৰ পাছত সেই মিগ-২১ যুদ্ধবিমানখনকে অৱসৰলৈ পঠাব ভাৰতীয় বায়ুসেনাই। প্রাথমিকভাৱে জনোৱা হৈছে যে অহা ছেপ্টেম্বৰত চণ্ডীগড়ৰ বায়ুসেনা ঘাটিৰ পৰা মিগ-২১ যুদ্ধবিমানখনে অন্তিমবাৰলৈ উৰা মাৰিব।
তাৰ পাছত আৰু কেতিয়াও সামৰিক বা অসামৰিক কোনো কামতেই ব্যৱহাৰ কৰা নহ’ব এই যুদ্ধবিমানখনক। ১৯৬৩ত মিগ-২১ যুদ্ধবিমানখন বায়ুসেনাৰ হাতলৈ আহে। সেই বছৰেই ইয়াৰ পৰীক্ষামূলক ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়। ভাৰত-ৰাছিয়া দ্বিপাক্ষিক চুক্তি অনুসৰি, এই যুদ্ধবিমান নিৰ্মাণৰ কৌশল আৰু স্থানীয়ভাৱে নিৰ্মাণৰ অনুমোদনো নতুন দিল্লীৰ হাতত তুলি দিয়ে মস্কোৱে।
তাৰ পাছৰ পৰাই প্ৰায় প্ৰতিখন গুৰুত্বপূর্ণ যুদ্ধ আৰু সংঘাতত বায়ুসেনাৰ বাহন আৰু অস্ত্ৰ হৈ উঠে মিগ-২১। ১৯৬৫ আৰু ১৯৭১ৰ ভাৰত-পাক যুদ্ধ, ১৯৯৯ৰ কার্গিল যুদ্ধৰ উপৰি অতি সাম্প্রতিক কালৰ বালাকোট অভিযান আৰু ‘অপাৰেচন সিন্দুৰ’তো এই যুদ্ধবিমান ব্যৱহৃত হয়। ২০১৯৩ মিগ-২১ বাইছন গোত্ৰৰ এখন যুদ্ধবিমানক গুলি কৰি নমায় পাকিস্তানৰ যুদ্ধবিমানে।
আটক কৰা সেই বায়ুসেনাৰ তৎকালীন উইং কমাণ্ডাৰ অভিনন্দন বর্তমানক। পাছত অৱশ্যে তেওঁক পাকিস্তানে মুকলি কৰি দিয়ে। ১৯৬০ আৰু ১৯৭০ৰ দশকত যুদ্ধবিমানৰূপে মিগৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিলেও পৰৱৰ্তী সময়ত এই যুদ্ধবিমানখন বহু দুর্ঘটনাৰ সন্মুখীন হয়।
১৯৭০ৰ পাছৰ পৰা এই যুদ্ধবিমান দুর্ঘটনাত ১৭০জন পাইলট আৰু ৪০জন সাধাৰণ মানুহ নিহত হয়। কেৱল ২০১০ আৰু ২০১৩ৰ ভিতৰতে এই যুদ্ধবিমান ১৩বাৰ দুৰ্ঘটনাৰ সম্মুখীন হয়। তাৰ পাছৰ পৰাই এই মিগ-২১ৰ নামেই হৈ পৰে ‘উৰন্ত কফিন’।
উল্লেখ্য যে আমিৰ খান, ছোহা আলী খান, আৰ মাধৱন, সিদ্ধার্থ আদিয়ে অভিনয় কৰা বলিউদৰ বিখ্যাত ছবি ‘ৰংগ দে বাসন্তী’ প্রয়াত বায়ুসেনা বিষয়া অভিজিৎ গেডগিলৰ জীৱনৰ আলমত নির্মাণ হৈছিল। ২০০১ত মিগ-২১ ভাঙি মৃত্যু হৈছিল বায়ুসেনাৰ ফ্লাইট লেফটেনেন্ট গেডগিলৰ। ছবিখনত মাধৱনে অভিনয় কৰিছিল গেডগিলৰ চৰিত্ৰত। ‘৬০ৰ দশকৰ পৰা বায়ুসেনাৰ
হাতলৈ আহিছে ১২শৰো অধিক মিগ-২১ যুদ্ধবিমান। যিসময়ত এই যুদ্ধবিমান খ্যাতিৰ মধ্যগগনত আছিল, তেতিয়া বায়ুসেনাৰ ১৯টা স্কোৱড্রনে চাৰিশখন মিগ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ২০২৪ৰ এক পৰিসংখ্যাৰ পৰা জনা গৈছিল যে ভাৰতে মাত্র ৪০খন মিগ ব্যৱহাৰ কৰিছে। ২০২২তে বায়ুসেনাৰ তৰফৰ পৰা জনোৱা হৈছিল যে আগন্তুক তিনি বছৰত পর্যায়ক্রমে এই যুদ্ধবিমানৰ ব্যৱহাৰ কমাই অনা হ’ব।
তৎকালীন বায়ুসেনা প্রধান বিআৰ চৌধুৰীয়ে জনাইছিল যে ২০২৫ৰ ভিতৰত মিগ-২১ৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ কৰি তাৰ পৰিৱৰ্তে এলচিএ মার্ক-বানএ যুদ্ধবিমান ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। সেই পৰিকল্পনা অনুসৰিয়ে অহা ছেপ্টেম্বৰত মিগক বিদায় জনোৱা হ’ব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।