Bangladesh:
শ্বেইখ হাছিনা চৰকাৰৰ পতনৰ বৰ্ষপূৰ্তি হোৱাৰ সময়তো বাংলাদেশত ৰাজনৈতিক সুস্থিৰতা সুদূৰ পৰাহত হৈয়ে আছে। ড: মহম্মদ ইউনুছ নেতৃত্বাধীন অন্তৱৰ্তী চৰকাৰৰ নৰম স্থিতিত মৌলবাদীৰ উত্থানকে ধৰি কেতবোৰ কাৰকে দেশখনৰ ঘাইকৈ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি অস্থিৰ কৰি ৰাখিছে। এনে অৱস্থাতো ভাৰতৰ প্ৰতি শত্রুতাপূর্ণ আচৰণ কৰি আহিছে ড: ইউনুছ চৰকাৰে।
ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ভাৰতে বাংলাদেশৰ স’তে একপ্ৰকাৰ বাণিজ্যিক সম্পর্ক ছেদ কৰিছে। এনে কাৰকে বাংলাদেশ ভ্রমণকাৰী ভাৰতীয়ৰ সংখ্যা তীব্র গতিত হ্রাস কৰিছে। পোহৰলৈ অহা তথ্য অনুসৰি অসমৰ পৰা পূৰ্বে যিমান সংখ্যক লোকে বাংলাদেশ ভ্রমণ কৰিছিল, তাৰ তুলনাত সম্প্রতি দেশখন ভ্রমণ কৰা লোকৰ সংখ্যা নগণ্য হৈছে।
উল্লেখ্য যে অসমত গুৱাহাটী, বঙাইগাঁও আৰু শিলচৰত ভিছা কেন্দ্র আছে। সূত্রই জনোৱা মতে এই তিনি ভিছা কেন্দ্ৰৰ পৰা পূৰ্বে নিতৌ বাংলাদেশ ভ্রমণৰ বাবে ৫০-৬০ খন ভিছা অনুমোদন হৈছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে সম্প্রতি এই ভিছা কেন্দ্ৰৰ পৰা বাংলাদেশ ভ্রমণকাৰীক নিতৌ ১৫-১৮ খন ভিছাহে দিয়া হৈছে। এনেদৰে ভিছা প্ৰদানৰ সংখ্যা হ্ৰাসৰ ফলত শিক্ষা, স্বাস্থ্যকে ধৰি বিভিন্ন খণ্ডত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিছে।
উল্লেখ্য যে পূর্বে অসমৰ বহুসংখ্যক ছাত্র-ছাত্রীয়ে বহনক্ষম খৰচত বাংলাদেশত চিকিৎসা শিক্ষা গ্রহণ কৰিছিল। বর্তমানেও দেশখনত অসমৰ একাংশ ছাত্র-ছাত্রীয়ে চিকিৎসা শিক্ষা গ্রহণ কৰি আছে যদিও হাছিনা চৰকাৰৰ পতনৰ পাছৰ পৰা বাংলাদেশলৈ অসমৰ পৰা চিকিৎসা শিক্ষা গ্রহণ কৰিবলৈ যোৱা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সংখ্যা চকুত লগা ধৰণে হ্রাস পোৱা বুলি সূত্রই জনায়। ইয়াৰ কাৰণ বাংলাদেশত বিৰাজ কৰা ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাক চিহ্নিত কৰা হৈছে।
সূত্ৰই জনোৱা মতে, বাংলাদেশৰ পৰাও ভাৰতত চিকিৎসা গ্রহণ কৰিবলৈ অহা লোকৰ সংখ্যা হ্রাস পাইছে। অথচ পূর্বে বৃহৎ সংখ্যক বাংলাদেশী লোকে চিকিৎসা গ্ৰহণৰ বাবে ভাৰতলৈ আহিছিল। ফলত অসমক কেন্দ্ৰ কৰি এক চিকিৎসা পর্যটন গঢ় লৈ উঠে। যোৱা বছৰৰ আগষ্টত দেশখনত সংঘটিত ৰাজনৈতিক পট পৰিৱৰ্তনৰ পাছত সৃষ্ট অৰাজক পৰিৱেশে এই চিকিৎসা পর্যটনতো আঘাত হনা বুলি চর্চিত হৈছে। এই অৱস্থাৰ শীঘ্ৰে অৱসান ঘটাৰো সম্ভাৱনা নুই কৰিছে সূত্রই।
উল্লেখ্য যে বাংলাদেশৰ শেহতীয়া ভাৰত বিৰোধী মনোভাবৰ বাবে নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰে দেশখনৰ সামগ্ৰী প্ৰেৰণৰ বাবে ব্যৱহৃত দেশৰ অধিকাংশ স্থল বন্দৰ (লেণ্ড প’র্ট) বন্ধ কৰিছে। স্বাভাৱিকতে ইয়ে দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্কক প্ৰভাৱিত কৰিছে। অৱশ্যে মাছ, ৰন্ধন গেছ, ভেষজ তেলকে ধৰি কেতবোৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায় দুয়োখন দেশৰ মাজত অব্যাহত আছে।
উল্লেখ্য যে চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি ২০২৩-২৪ত ভাৰত-বাংলাদেশৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্যৰ পৰিমাণ আছিল ১৪.০১ বিলিয়ন ডলাৰ অর্থাৎ কমেও ১২ হেজাৰ কোটি টকা। উক্ত বৰ্ষত ভাৰতে বাংলাদেশলৈ ১২.০৫ বিলিয়ন ডলাৰ মূল্যৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰে। আনহাতে, বাংলাদেশে ভাৰতলৈ ১.৯৭ বিলিয়ন ডলাৰৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰে।