দুবছৰ বয়সৰ পূর্বেই শিশুক ম’বাইল বা টিভিৰ স্ক্ৰীণত অভ্যস্ত কৰি তোলাটো ক্ষতিকাৰক হ’ব পাৰে। সম্প্রতি এই বিষয়ত সতর্ক কৰিছে এদল গৱেষকে। একাধিক সাম্প্রতিক সমীক্ষাত দেখা গৈছে যে অতি কম বয়সতে স্ক্রীণত অতিৰিক্ত সময় কটালে শিশুৰ মস্তিষ্কৰ স্বাভাৱিক বিকাশত বাধাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
একাংশ বিশেষজ্ঞৰ মতে, জন্মৰ পাছৰ পৰা দুবছৰ বয়স পর্যন্ত সময়খিনি শিশুৰ মস্তিষ্কৰ দ্রুত বিকাশৰ পৰ্যায়। এই সময়ত মস্তিষ্কত অসংখ্য নিউৰাল সংযোগ সৃষ্টি হয়; যি ভাষা শিকে, মনোযোগ সৃষ্টি আৰু আবেগ নিয়ন্ত্ৰণৰ দৰে গুৰুত্বপূর্ণ দক্ষতাৰ ভিত্তি গঢ়ি তোলে।
যদি এই সময়ত শিশুৱে অধিকাংশ সময়ত স্ক্রীণৰ সন্মুখত কটায়, তেনেহ’লে সেই প্রাকৃতিক বিকাশ প্রক্রিয়া ব্যাহত হ’ব পাৰে।
এক গবেষণাই দাবী কৰিছে যে অতিৰিক্ত স্ক্রীণ ব্যৱহাৰৰ ফলত শিশুৰ বাস্তৱ জীৱনৰ যোগাযোগ হ্রাস পায়। যেনে, পিতৃ-মাতৃৰ স’তে কথা পতা, চকুত চকু থৈ সংযোগ কৰা বা খেলা-ধূলা আদি অভ্যাসবোর কমিবলৈ ধৰে।
অথচ এই অভিজ্ঞতাসমূহেই শিশুৰ মস্তিষ্কৰ। সংযোগসমূহক প্রৱল কৰে আৰু শিকাৰ ক্ষমতা বঢ়ায়। আন এক গুৰুত্বপূর্ণ দিশ হৈছে, স্ক্রীণত দেখা কন্টেন্ট সাধাৰণতে একমুখী বা ‘পেছিভ’।
অর্থাৎ শিশুরে কেরল দেখিছে, কিন্তু সক্রিয়ভারে অংশ লোৱা নাই। ফলত শিশুৰ কৌতূহল, সৃজনশীলতা আৰু সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতা সঠিকভাবে গঢ়ি নুঠে। ফলত শিশুৰ আচৰণ আৰু শিকাৰ দক্ষতাতো ইয়াৰ দীর্ঘম্যাদী প্রভাব পৰিব পাৰে। অৱশ্যে প্রযুক্তিক সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰি চলাটো আজিৰ যুগত সম্ভৱ নহয়।
সেয়ে বিশেষজ্ঞসকলে সম্পূর্ণ নিষেধাজ্ঞাৰ পৰিৱৰ্তে সচেতন ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিছে। শিশুসকলৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ দুবছৰৰ তলৰ শিশুৰ স্ক্ৰীণৰ সময় যথাসম্ভৱ কম ৰখা উচিত।
পৰিৱৰ্তে শিশুক সময় দিয়া উচিত কাহিনী শুনোৱা, গান গোৱা, খেলা-ঝুলা তথা সমীপৰ জগতখনক চিনি লোৱাৰ দৰে কামত। পিতৃ-মাতৃৰ স’তে পোনপটীয়া যোগাযোগ, স্পর্শ, শব্দ আৰু অনুভূতিৰ মাধ্যমেৰে শিকা আদি এইবোৰেই সুস্থ মস্তিষ্ক গঠনৰ বাবে অত্যন্ত জৰুৰী।
মনত ৰখা উচিত যে শৈশৱৰ পৰাই স্ক্রীণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা বৃদ্ধি নহয়, বৰঞ্চ বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ মাধ্যমেৰেই শিকাৰ সুযোগ কৰি দিয়াটোৱেই হৈছে শিশুৰ সুস্থ মানসিক আৰু বুদ্ধিবৃত্তিক বিকাশৰ মূল চাবিকাঠি।