অৱশেষত কেন্দ্ৰই অসম আৰু মিজোৰামত আৰম্ভ কৰিলে ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতু (ৰেয়াৰ আৰ্থ মেটেল) ৰ অন্বেষণ। উল্লেখ্য যে ইতিমধ্যে পোহৰলৈ আহিছে যে ম’বাইল ফোনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিমান তৈয়াৰলৈ ব্যৱহৃত ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ অফুৰন্ত ভাণ্ডাৰ অসম আৰু মিজোৰামত জমা আছে।
দেশৰ নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰা এনে ধাতুৰ অন্বেষণ সম্প্ৰতি আৰম্ভ কৰিলে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে।এই অন্বেষণৰ পথ মোকলোৱাৰ উদ্দেশ্যে কেন্দ্ৰই অনা খনি আৰু খনিজাত সামগ্রী (উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্রণ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৫ ইতিমধ্যে সংসদে গৃহীত কৰিছে।
ইয়াৰ লগে লগে উত্তৰ-পূবত মহামূল্যবান ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ অন্বেষণৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্রগতি লাভ কৰে। এই কথা সদৰী কৰি কেন্দ্ৰীয় কয়লা আৰু খনি মন্ত্রী জি কিষণ ৰেড্ডীয়ে কয় যে দেশৰ খনিজাত সামগ্ৰী সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰাৰ এক বহুল পদক্ষেপৰূপে অসম আৰু মিজোৰামত ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ অন্বেষণ আৰম্ভ কৰা হৈছে।
এই ধাতুসমূহ আহৰণৰ উদ্দেশ্যে ৰাজ্যকেইখনৰ চৰকাৰৰ স’তে কেন্দ্র আলোচনাত মিলিত হ’ব বুলিও মন্ত্রীজনে জনায়। মূলতঃ উত্তৰ-পূবৰ ক্ষেত্ৰত থকা সুকীয়া আইনী কাঠামোৰ বাবে এই খনিজ সামগ্ৰী আহৰণক লৈ ৰাজ্য চৰকাৰৰ স’তে আলোচনাৰ প্ৰয়োজন হৈছে বুলি মন্ত্ৰী ৰেড্ডীয়ে প্রকাশ কৰিছে।
এই সম্পৰ্কত তেওঁ আৰু কয়, ‘মিজোৰাম আৰু অসমত ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ অন্বেষণ চলি আছে। উত্তৰ-পূবত সুকীয়া আইন আছে। গতিকে আমি তেওঁলোক (ৰাজ্য চৰকাৰ) ৰ স’তে আলোচনা কৰিম আৰু তাৰ পাছত খননৰ লক্ষ্য ল’ম।’
মন্ত্রীজনে লগতে জনোৱা মতে, প্ৰথমবাৰৰ বাবে অৰুণাচল প্রদেশক কয়লা খণ্ডৰ নিলাম ব্যৱস্থাৰ আওতালৈ অনা হৈছে। বিস্তৃত নীতিগত দিশ উল্লেখ কৰি তেওঁ আঙুলিয়াই দিয়ে যে খনি আৰু খনিজাত সামগ্রী (উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্রণ) সংশোধনী বিধেয়ক অনাটো হৈছে এই ক্ষেত্রত এটা আমূল সংস্কাৰমূলক পদক্ষেপ।
আগন্তুক দিনত গোটেই খনি আৰু খনিজাত সামগ্রী (উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্রণ) আইন সংশোধন কৰা হ’ব বুলিও ৰেড্ডীয়ে সদৰী কৰে। তেওঁ কয়, ‘এই খনি আৰু খনিজাত বিধেয়ক হৈছে খনিৰ খনন খণ্ড বিশেষকৈ কয়লা আৰু ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ ক্ষেত্ৰত এটা ডাঙৰ সংস্কাৰ। আমি নিয়মীয়াভাৱে সংস্কাৰ আনিছো। অধিক সংস্কাৰৰ বাবে ছটা সংশোধনী অনা হ’ল। আগন্তুক দিনত আমি গোটেই খনি আৰু খনিজাত সামগ্রী আইন সংশোধন কৰিবলৈ কাম কৰি আছো। আগন্তুক দিনত বিক্রী নিকা হ’ব। ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা আৰু উন্নয়নৰ বাবে প্রয়োজন। এইসমূহ ম’বাইল ফোনৰ পৰা বিমান তৈয়াৰলৈকে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্রতিটো খণ্ডতে এই ধাতুসমূহ ব্যৱহৃত হয়।’
দেশে আমদানিৰ ওপৰত সদায় নিৰ্ভৰ কৰিব নোৱাৰে বুলি উল্লেখ কৰি বিষয়টো সম্পৰ্কত মন্ত্ৰী ৰেড্ডীয়ে আৰু কয়,’এতিয়ালৈকে আমি বিদেশী ৰাষ্ট্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আছো; কিন্তু বিভিন্ন দেশে এতিয়া প্রতিবন্ধকতাৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ লৈছে। গতিকে আমি এই খণ্ডত আত্মনিৰ্ভৰতা অনাৰ চেষ্টা কৰি আছো।’
ইপিনে, ভাৰতীয় ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ তথ্য অনুসৰি ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ অন্বেষণৰ উদ্দেশ্যে বিগত পাঁচ বছৰত উত্তৰ-পূবত ১০৮ টা অন্বেষণ প্রকল্প হাতত লোৱা হয়। ইয়াৰে ২৩ টা প্রকল্প ২০২২-২৩তো সক্রিয় হৈ থাকে।
লক্ষ্যণীয়ভাৱে ২০২৪-২৫ৰ পৰা ভূতাত্ত্বিক জৰীপে দেশত ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতু অন্বেষণৰ উদ্দেশ্যে ১২শ প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ কৰি আছে। এই প্রকল্পসমূহৰ কাম ২০৩০-৩১লৈ অব্যাহত থাকিব।
আনহাতে, কেন্দ্রীয় কেবিনেটে ৰাষ্ট্ৰীয় জৰুৰী খনিজাত সামগ্রী অভিযান (এনচিএমএম) ত অনুমোদন জনাইছে। ১৬,৩০০ কোটি টকা ব্যয়ৰে ২০৩০-৩১লৈ এই অভিযান চলি থাকিব। এই ক্ষেত্রত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান (পিএছইউ) আৰু উদ্যোগ খণ্ডৰ পৰা ১৮ হেজাৰ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ চৰকাৰে আশা কৰিছে।
খনিৰ খননকে ধৰি পুনৰ চক্ৰীকৰণকে ধৰি সম্পূর্ণ কামক এই অভিযানে সামৰি ল’ব। এই সম্পৰ্কত মন্ত্ৰী ৰেড্ডীয়ে কয় যে দেশৰ চাহিদা পূৰণৰ উদ্দেশ্যে ভূগর্ভস্থ বিৰল ধাতুৰ অন্বেষণৰ বাবে ব্যক্তিগত প্রতিষ্ঠানসমূহকো উৎসাহিত কৰা হৈছে।