Oldest wine : ✒️স্পেইনৰ কাৰম’না মহানগৰৰ এটা পৰিয়ালে ছবছৰ পূৰ্বে নিজৰ গৃহ মেৰামতি তথা পুনৰ নিৰ্মাণৰ উদ্দেশ্যে ঘৰৰ মজিয়া খনন কৰোতে এটা বন্ধ ৰোমান সমাধি উদ্ধাৰ হয়। শিলৰ কে’বাটাও তৰপৰ তলত শ শ বছৰ ধৰি সুপ্ত হৈ থকা এই সমাধিৰ কক্ষত টাব, কারুশিল্প আদি উদ্ধাৰ হয়। এই ক্ষেত্রত সকলোকে চমকিত কৰা এক সামগ্রীও উদ্ধাৰ হয়।
এই সামগ্রী আছিল ৪.৫ লিটাৰ সুৰা। দুহেজাৰ বছৰৰ পাছতো এই সুৰা ‘অক্ষত’ অৱস্থাত উদ্ধাৰ হয়। সুৰাখিনি বন্ধ পাত্ৰত ৰখা অৱস্থাত উদ্ধাৰ হয়। এই সুৰা এটা সমাধি টাবত উদ্ধাৰ হয়। তাৰ কাষতে এজন লোকৰ মৃতদেহৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু এটা সোণৰ আঙঠি উদ্ধাৰ হয়। আঙঠিটোত অৱস্থান্তৰৰ ৰোমান দেৱতা জানুছৰ চিত্রও অংকিত আছে। এই প্রাচীন ৰোমান সমাধিত উদ্ধাৰ হোৱা সুৰাবিধ মাহৰ পাছত মাহ ধৰি পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষা কৰা হৈছে।
ইয়াৰ জৰিয়তে গৱেষকসকলে তথ্য উদ্ধাৰ কৰিছে যে শ শ বছৰ ধৰি মাটিত পোত খাই থকাৰ ফলত এই সুৰাৰ ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন ঘটিছে আৰু মৃত ব্যক্তিজনৰ দেহৰ ছাইৰ সংস্পর্শলৈ আহিছে। এই সম্পর্কত শেহতীয়াকৈ ‘জার্ণেল অব আর্কিঅ’লজিকেল ছায়েন্সঃ ৰিপ’ৰ্টছ’ শীর্ষক পত্রিকাত প্রকাশিত এক প্রতিবেদন অনুসৰি, কাৰম’না নগৰত উদ্ধাৰ হোৱা এই সুৰাই হৈছে বিশ্বৰ সবাতোকৈ প্রাচীন সুৰা। দুহেজাৰ বছৰ পুৰণি এই সুৰাই প্রত্নতত্ত্ববিদ আৰু সুৰা বিষয়ক অধ্যয়নকাৰীসকলক সমানে শিহৰিত কৰিছে।
কাৰণ এই সুৰা সম্পূৰ্ণৰূপে অক্ষত অৱস্থাত উদ্ধাৰ হৈছে। ইয়াৰ পূর্বেও প্রাচীন সুৰা উদ্ধাৰ হৈছে যদিও কাৰম’নাত উদ্ধাৰ হোৱা সুৰাৰ দৰে অক্ষত অৱস্থাত উদ্ধাৰ হোৱা নাই। উদাহৰণ স্বৰূপে আঠ হেজাৰ বছৰ পুৰণি জিঅ’জিয়ান যুগৰ এটা মাটিৰ পাত্ৰত সুৰাৰ অৱশিষ্ট অংশ উদ্ধাৰ হৈছিল। এই সুৰা নামতহে আছিল।
অর্থাৎ সুৰাৰ নামত কিম্বনকৃত কিছু আঙুৰ উদ্ধাৰ হৈছিল। এই সুৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিজ্ঞানীসকলে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ বাবে উন্নত প্রযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ সহায়ত টাৰটাৰিক এচিদ আৰু আঙুৰৰ অন্যান্য জৈৱিক উপাদান চিনাক্ত কৰা হয়। এই সুৰা নিঅ’লিথিক যুগৰ এটা ঝাৰত উদ্ধাৰ হৈছিল। এই সুৰাৰ স’তে কাৰম’না সুৰাৰ পাৰ্থক্য আছে। কাৰণ এই অতি প্রাচীন সুৰা এতিয়াও তৰল ৰূপত আছে।
একেদৰে এতিয়াও সুৰা ৰাসায়নকি উপাদানসমূহ চিনাক্ত কৰিব পাৰি আৰু এই উপাদানসমূহ ৰোমান যুগৰ বুলি নির্ভুলভাৱে চিহ্নিত কৰিব পাৰি। এই সুৰাৰ প্ৰকৃতি পৰীক্ষণ কৰিবলৈ ক’ৰ্ডবা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকসকলে এক উচ্চ পাৰদৰ্শিতাৰ তৰল ক্রমেট’গ্রাফী আৰু স্পেক্ট’মেট্রী ব্যৱহাৰ কৰে। এই উন্নত প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে সুৰাবিধৰ পৰা কুৱেৰচেটিন, নেৰিনজেনিন আৰু এটিজেনিনৰ লেখীয়া যৌগ পৃথকীকৰণ কৰা হয়। এই তৰলৰ পিএইছৰ স্তৰ ৭.৫তকৈ অধিক।
অৰ্থাৎ এই প্রাচীন সুৰাৰ পিএইছ সচৰাচৰ পোৱা আধুনিক সুৰাতকৈ বহুগুণে বেছি। তদুপৰি এই প্রাচীন সুৰাত উচ্চ হাৰৰ পটাছিয়াম, কেলচিয়াম আৰু মেগনেচিয়াম পোৱা গৈছে। ইয়ে প্রমাণ কৰে যে শর ভস্মধাৰৰ পাত্ৰটোৰ মানৱ মৃতদেহৰ অৱশিষ্ট অংগৰ স’তে সুৰাখিনিৰ ৰাসায়নিক বিক্রিয়া ঘটে। ইয়াৰ দ্বাৰা প্রমাণ হৈছে যে মানুহৰ শৰীৰে সুৰাক ৰাসায়নিক গঠনৰ ফালৰ পৰা সলনি কৰিব পাৰে।
উল্লেখ্য যে প্রাচীন ৰোমান সমাধিস্থলত সুৰাৰ উপস্থিতি এটা আচহুৱা ঘটনা নহয়। কাৰণ সুৰা আছিল প্রাচীন ৰোমানসকলৰ দৈনন্দিন জীৱন যাত্ৰাৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ। দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈয়ো প্রাচীন ৰোমানসকলে সুৰা আগবঢ়াইছিল। আনকি মৃত্যুৰ পাছত পান কৰিবলৈয়ো কফিনত সুৰা ৰখাৰ নিয়ম প্ৰচলিত আছিল। পাছত মানুহৰ শৰীৰৰ সংস্পৰ্শত এই সুৰাৰ ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন সাধন হয়।
অৱশ্যে সামাজিক ক্ষেত্রত প্রতিপত্তি থকা সকলক সমাধিস্থ কৰোতেহে সুৰা ৰখাৰ নিয়ম আছিল। কাৰম’নাত উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰাচীন ৰোমান সুৰাবিধৰ সমাধিত মুঠ আঠটা টাব বা ভস্মধাৰ উদ্ধাৰ হৈছে। এগৰাকী প্রাচীন ৰোমান নাৰীৰো সমাধি উদ্ধাৰ হৈছে। অৱশ্যে তেওঁৰ সমাধিত সুৰা উদ্ধাৰ হোৱা নাই। এই সমাধিত সুগন্ধি (পার্ফিউম)ৰ বটল, ৰত্ন আৰু মুগাৰ কাপোৰৰ টুকুৰা উদ্ধাৰ হৈছে।
উল্লেখ্য যে প্রাচীন ৰোমান আইনে মহিলাৰ সুৰা সেৱন নিষিদ্ধ কৰিছিল। এই কথা প্রাচীন ৰোমান সাহিত্যত পোৱা যায়। গতিকে প্রাচীন ৰোমান সমাজ পুৰুষতান্ত্রিক আছিল বুলি চর্চা হয়। অৱশ্যে কাৰম’নাত উদ্ধাৰ হোৱা এই সুৰা খোৱাৰ উপযোগী হৈ থকা নাই। এজন গৱেষকে এই সুৰাৰ স্বাদ পৰীক্ষা কৰিছে।
গৱেষকজনে জনায় যে এই সুৰা নিমখীয়া। ইয়ে প্রতিপন্ন কৰে যে সুৰাবিধে মৃত লোকজনৰ হাড়ৰ পৰা খনিজ দ্রব্য শোষণ কৰি লয়। এই সম্পৰ্কত গৱেষকজনে কয় যে যদিও এই সুৰা বিষাক্ত নহয়, তথাপি ইয়াৰ ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তনে সুৰাবিধক সম্পূৰ্ণৰূপে সুকীয়া যৌগত পৰিণত কৰিছে।
এই সুৰাবিধৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিশেষত্বটো হ’ল যে ইয়াৰ সংৰক্ষণ। দুহেজাৰ বছৰৰ পাছতো সুৰাবিধ অক্ষত তথা তৰল অৱস্থাতে উদ্ধাৰ হোৱাটোৱে গৱেষকসকলক শিহৰিত কৰিছে। গৱেষকসকলৰ মতে, এবিধ তৰলক দুহেজাৰ বছৰ ধৰি অক্ষত অৱস্থাত ৰাখিবৰ বাবে কেতবোৰ কাৰকৰ বিৰল সংমিশ্রণ ঘটাব লাগিব।
ইয়াৰ বাবে প্রথমে লাগিব এটা বন্ধ পাত্র, স্থিৰ পৰিৱেশগত অৱস্থা আৰু অণুজীৱৰ অনুপ্ৰৱেশৰ অনুপস্থিতি। শিল কাটি কাৰম’নাৰ সমাধিক্ষেত্ৰ তৈয়াৰ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইয়ে সুৰাবিধৰ বাবে একপ্ৰকাৰ ঢালত পৰিণত হয়। অর্থাৎ ইয়ে বতৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ পৰা পৰিৱৰ্তনেই নহয়, লুটপাটকাৰী আৰু ৰাসায়নিক দ্ৰব্যৰ উপদ্ৰৱৰ পৰা সুৰাবিধক সুৰক্ষা দিয়ে।
অৱশ্যে সুৰা সংৰক্ষণ সম্পৰ্কত কোনো দিক নির্দেশনা থকাৰ কোনো প্রাচীন ৰোমান নথিপত্ৰ বৰ্তমানলৈ উদ্ধাৰ হোৱা নাই। পণ্ডিতসকলে বিশ্বাস কৰে যে সুৰাই প্রাচীন ৰোমান যুগত বহু ভূমিকা পালন কৰিছিল। ধর্মীয় কাম-কাজতো সুৰা ব্যৱহাৰ হৈছিল।
শেহতীয়া এই আৱিষ্কাৰে আন এক নতুন দিশো মুকলি কৰে। সেয়া হৈছে সুৰাই আধ্যাত্মিক সংযোগৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল। বলি-বিধানৰ ক্ষেত্ৰতো সুৰাৰ প্ৰচলন গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উল্লেখ্য যে জার্মানীত উদ্ধাৰ হোৱা স্পেয়াৰ বটলক বিশ্বৰ সবাতোকৈ পুৰণি তৰল সুৰা বুলি একাংশই আখ্যা দিয়ে। এই সুৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ শুদ্ধতাক লৈ বিতর্ক অব্যাহত আছে।
ইয়াৰ বিপৰীতে কাৰম’নাত উদ্ধাৰ হোৱা সুৰাবিধক লৈ এনে বিতৰ্কৰ অৱতাৰণা হোৱা নাই। প্রত্নতত্ত্ববিদসকলেও এই সুৰা দুহেজাৰ বছৰ পুৰণি বুলি বিনা বাক্যব্যয়ে মানি লৈছে।