বিশ্বৰ বৃহত্তম মহানগৰৰ স্বীকৃতি অর্জন কৰিলে ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাজধানী জাকার্টাই। জাকার্টাই এই স্বীকৃতি অৰ্জন কৰাৰ কাৰণ হৈছে মহানগৰখনৰ জনসংখ্যা চাৰি কোটি এক লাখ ন হেজাৰ। তিনি কোটি ছয় লাখ ছহেজাৰ জনসংখ্যাসহ এই ক্ষেত্রত দ্বিতীয় স্থানত আছে বাংলাদেশৰ ৰাজধানী ঢাকা।
উল্লেখ্য যে পূৰ্বে বিশ্বৰ বৃহত্তম মহানগৰৰূপে স্বীকৃত আছিল টকিঅ’। এইবাৰ দেখা গ’ল যে টকিঅ’ তৃতীয় স্থানলৈ অৱনমিত হৈছে। বিশ্বৰ বৃহত্তম চহৰৰ এই তালিকা প্রস্তুত কৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘই। টকিঅ’ৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে তিনি কোটি তিনি লাখ চাৰি হেজাৰ। শেহতীয়াভাৱে ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিশ্বৰ বৃহত্তম মহানগৰৰূপে স্বীকৃতি দিয়া জাকার্টা ইণ্ডোনেছিয়াৰ জাভা দ্বীপৰ নিম্নতলৰ উপকূলত অৱস্থিত।
মহানগৰখন অতি ঘন জনবসতিপূর্ণ। একেদৰে ঢাকা বা টকিঅ’ও অতি ঘন জনবসতিপূর্ণ। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ধাৰণা মতে, ২০৫০ৰ ভিতৰত ঢাকা বিশ্বৰ বৃহত্তম মহানগৰত পৰিণত হ’ব। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আৰ্থিক আৰু সামাজিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ চলিত বৰ্ষৰ বিশ্ব নগৰীকৰণ সম্ভাৱনা ২০২৫ শীর্ষক প্রতিবেদনত বিশ্বৰ বৃহত্তম মহানগৰৰ তথ্য প্রকাশ পাইছে।
এই প্রতিবেদনত লগতে কোৱা হৈছে যে এক কোটিতকৈ অধিক লোকে বাস কৰা মহানগৰৰ সংখ্যা বিশ্বত শেহতীয়াভারে ৩৩ খনলৈ বৃদ্ধি পাইছে। এই বৃদ্ধি ১৯৭৫ৰ তুলনাত চাৰিগুণ। ১৯৭৫ত এনে মহানগৰৰ সংখ্যা আঠখনহে আছিল। লক্ষ্যণীয়ভাবে এনে অধিক জনসংখ্যাৰ বিশ্বৰ ৩৩ খন মহানগৰ শীৰ্ষ ১৯ খন এছিয়া মহাদেশতে অবস্থিত। এই ১৯ মহানগৰৰ শীৰ্ষ ১০ খনৰ মাজত দিল্লী আৰু কলকাতাও আছে।
বর্তমানে দিল্লীৰ মুঠ জনসংখ্যা তিনি কোটি দুই লাখ। আনহাতে, কলকাতাৰ মুঠ জনসংখ্যা হ’ল দুই কোটি দুই লাখ পাঁচ হেজাৰ। এই তালিকাত শীর্ষ ১০ৰ মাজত স্থান লাভ কৰা এছিয়াৰ এনে ঘন জনবসতিপূর্ণ আনকেইখন মহানগৰ হ’ল জাকার্টা, ঢাকা, টকিঅ’, ছাংহাই (চীন), গুৱাংজৌ (চীন), মেনিলা (ফিলিপিনছ) আৰু ছিউল (দক্ষিণ কোৰিয়া)। ইয়াৰে ছাংহাইৰ মুঠ জনসংখ্যা হ’ল দুই কোটি ন লাখ ছহেজাৰ।
একেদৰে মেনিলাৰ মুঠ জনসংখ্যা দুই কোটি চাৰি লাখ সাত হেজাৰ আৰু ছিউলৰ দুই কোটি দুই লাখ পাঁচ হেজাৰ। এই ক্ষেত্ৰত শীর্ষত স্থান লাভ কৰা এছিয়াৰ বাহিৰৰ একমাত্ৰ চহৰখনৰ হ’ল ইজিপ্তৰ ৰাজধানী কাইৰো। কাইৰোৰ মুঠ জনসংখ্যা তিনি কোটি দুই লাখ। আনহাতে, দুই আমেৰিকা মহাদেশৰ মাজত ব্রাজিলৰ ছাওপাওলো হৈছে মুঠ এম মহানগর ছাওপাওলোব আঠ লাখ ন হেজাৰ।
নাইজেৰিয়াৰ লাগ’ছ চহৰো এনে হাৰত গতি কৰিবলৈ লৈছে। আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্লেষণ অনুসৰি গ্রামাঞ্চলসমূহৰ পৰা নগৰাঞ্চললৈ মানুহৰ অধিক প্ৰব্ৰজনৰ ফলত কেতবোৰ মহানগৰৰ জনসংখ্যা অত্যধিক বৃদ্ধি পাইছে। এনে এখন মহানগৰ হ’ল ঢাকা। বান আৰু সমুদ্রপৃষ্ঠ ওফন্দি উঠাৰ বাবে বাংলাদেশৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা ঢাকালৈ জনস্রোত ববলৈ ধৰিছে।
অৱশ্যে বিপৰীত ঘটনা সংঘটিত হৈছে জাকাৰ্টাৰ ক্ষেত্ৰত। সাগৰপৃষ্ঠ ওফন্দি উঠিবলৈ ধৰাত জাকাৰ্টাৰ প্রতি বৃহৎ সংকটৰ সৃষ্টি হৈছে। এক ধাৰণা মতে ২০৫০ৰ ভিতৰত চহৰখনৰ এক চতুর্থাংশ সাগৰত বুৰ যাব। তৎসত্ত্বেও জাকার্টাত জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাই আহিছে। ইয়াৰ মাজতে পৰিস্থিতি জটিল হৈ উঠাত ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ৰাজধানীৰ বাবে সুকীয়া স্থান বাছনি কৰা বুলিও চর্চা হৈছে।
দেশখনৰ পূব কালিমণ্টান প্ৰদেশৰ বৰ্ণেও দ্বীপৰ নুছান্তাৰাক দেশখনৰ নতুন ৰাজধানীৰূপে চৰকাৰে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে। যদি এই প্রস্তার গৃহীত হয় তেন্তে দেশখনৰ ৰাজধানী নুছান্তাৰালৈ স্থানান্তৰ হ’ব। তৎসত্ত্বেও ২০৫০ লৈ জাকার্টাত কমেও এক কোটি লোকে বাস কৰি থাকিব বুলি ৰাষ্ট্ৰসংঘই ধাৰণা কৰিছে। আনহাতে, ৯০ লাখ বাসিন্দাসহ ইৰানৰ ৰাজধানী তেহৰানেও বিশ্বৰ অন্যতম বৃহত্তম মহানগৰত পৰিণত হৈছে।