পৃথিৱী আৰু চন্দ্ৰ দেখাত ভিন্ন হ’লেও কোটি কোটি বছৰৰ পূর্বে মহাকাশত একেই পৰিৱেশতে দুয়োৰে গঠন হৈছিল। একাংশ বিজ্ঞানীয়ে আকৌ ধাৰণা কৰে যে পৃথিৱীৰ পৰাই জন্ম হৈছিল চন্দ্ৰৰ। পৃথিৱী যেতিয়া সৃষ্টি হৈছিল, তেতিয়া আমাৰ গ্ৰহক খুন্দা মাৰিছিল মঙল গ্ৰহৰ সমান আকাৰৰ কোনো বস্তুবে।
সেই আঘাতত পৃথিৱীৰ পৰা ছিটিকি ওলাই গৈছিল ইয়াৰ আভ্যন্তৰীণ পদার্থ। তাৰ পৰাই জন্ম হৈছিল চন্দ্ৰৰ। এই ধাৰণাৰ ভিত্তিতেই বাৰে বাৰে বিজ্ঞানীসকলৰ মনলৈ এই প্রশ্ন আহে যে চন্দ্ৰত বাৰু কেতিয়াও পৃথিৱীৰ লেখীয়াকৈ অক্সিজেন নাছিল নেকি? কেতিয়াও প্রাণ নাছিল নেকি?
সাম্প্রতিক এৰ গৱেষণাই দাবী কৰিছে যে কোটি কোটি বছৰ পূর্বে চন্দ্রত হয়তো অক্সিজেন আছিল। তাৰ পাছতে প্রশ্ন উঠে যে তেতিয়া হ’লে নিশ্চয় প্রাণো আছিল। এতিয়া সেই প্রশ্নৰে উত্তৰ বিচাৰিছে বিজ্ঞানীসকলে।
পৃথিৱীৰ দৰে চন্দ্ৰত কোনো টেক্ট’নিক প্লেট নাই। বায়ুমণ্ডল নাই। অক্সিজেন নাই। একাংশ বিজ্ঞানীৰ মতে, আজিৰ চন্দ্ৰটোক দেখিলেই বুজিব পাৰি কোটি কোটি বছৰৰ পূর্বে আমাৰ পৃথিৱী কেনেকুৱা আছিল। চন্দ্ৰৰ শিল পৰীক্ষা কৰিলেই ইংগিত পোৱা যায় যে চাৰিশ কোটি বছৰৰ পূৰ্বে চন্দ্ৰ আৰু পৃথিৱীত কি হৈছিল।
বিজ্ঞানীসকলে জনাইছে যে প্রায় চাৰিশ কোটি বছৰৰ পূৰ্বে চন্দ্ৰৰ মাটিত হোৱা ক্রমাগত উদ্গীৰণৰ ফলতে সৃষ্টি হৈছিল শিল। সেইবোৰ পৰীক্ষা কৰি সিবোৰৰ উৎপত্তি, সেই সময়ৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বুজাত সুবিধা হৈছে বিজ্ঞানীসকলৰ।
জর্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজীৰ একাংশ বিজ্ঞানীৰ এই গৱেষণা যোৱা মাৰ্চত ‘নেচাৰ কমিউনিকেচনছ’ত প্রকাশিত হয়। বিজ্ঞানীসকলে চন্দ্ৰৰ বুকুত লাভাৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা এটা শিলৰ বিশ্লেষণ কৰে।
আমেৰিকাৰ এপল’-১৭ অভিযানৰ সময়ত সেই শিলটো চন্দ্ৰৰ বুকুৰ পৰা অনা হৈছিল। বিজ্ঞানীসক সেই শিলত ইলমেনাইটৰ উপস্থিতি বিচাৰি পাইছে। এই ইলমেনাইট খনিজ সৃষ্টি হয় লৌহ, টাইটেনিয়াম আৰু অক্সিজেনৰ পৰা। এই টাইটেনিয়ামৰ ১৫ শতাংশ আকৌ বিদ্যুৎ পৰিবহণত সক্ষম।
ইলমেনাইটত টাইটেনিয়ামে অক্সিজেনৰ স’তে জোঁট বান্ধিলে চাবিটা ইলেক্ট্রন ক্ষৰণ কৰে। বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, এই ধৰণৰব অবস্থা হয় তেতিয়া, যেতিয়া টাইটেনিয়াম কম পৰিমাণৰ অক্সিজেনৰ স’তে জোঁটবদ্ধ হয়। ইয়াৰ পৰাই বিজ্ঞানীসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে চন্দ্ৰত ৩৮০ কোটি বছৰৰ পূর্বে যেতিয়া মেগমাৰ পৰা এই শিলব সৃষ্টি হৈছিল, তেতিয়া কম পৰিমাণে হ’লেও অক্সিজেন আছিল। সিবোৰৰ লগত জেটিবদ্ধ হৈছিল শিলৰ মাজত থকা ইলমেনাইটৰ টাইটেনিয়াম।
গৱেষকৰ দলটোৱে জনাইছে যে তেওঁলোকে এই পর্যন্ত চন্দ্ৰৰ পৰা বুটলি অনা মাত্র এটা ইলমেনাইটহে পৰীক্ষা কৰিছে। অৱশ্যে চন্দ্ৰৰ পৰা বুটলি অনা আৰু পাঁচশটা ইলমেনাইটক লৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলি আছে আৰু সেইবোৰ বিশ্লেষণ কৰি চোৱা হৈছে।
তেওঁলোকে ধাৰণা কৰিছে যে বাকী ইলমেনাইটবোৰতো টাইটেনিয়ামৰ এই অবস্থা দেখা যাব পাৰে। অৱশ্যে তেওঁলোকে লগতে কয় যে সেই ধৰণৰ নোহোৱাটোও একো অস্বাভাবিক নহয়। কাৰণ, হয়তো চন্দ্ৰৰ সকলো স্থানতে এই ধৰণৰ পৰিস্থিতি কোটি কোটি বছৰৰ পূর্বে সৃষ্টি হোৱা নাছিল। সেয়া বুজাৰ বাবেও চন্দ্ৰৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা বুটলি অনা শিলবোৰ পৰীক্ষা কৰাটো জৰুৰী বুলি তেওঁলোকে গণ্য কৰিছে।
৫০ বছৰৰ পূৰ্বে চন্দ্ৰৰ বুকুৰ পৰা বুটলি অনা শিলৰ সমান্তৰালকৈ আগন্তুক দিনত যিবোৰ বুটলি অনা হ’ব, সেইবোৰো পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰিছে বিজ্ঞানীসকলে। চাব বিচাৰিছে, সঁচাকৈয়ে চন্দ্রত অক্সিজেন আছিল নে নাই। তাৰ পাছৰ পদক্ষেপ হ’ব নিশ্চিতভাবে পৃথিৱীৰ উপগ্ৰহত প্ৰাণৰ উৎসৰ সন্ধান কৰা।