Fish:✒️বহু অসমীয়াৰে দুবেলা দুসাঁজত মাছ থাকে। অসমীয়া খাদ্যৰো অন্যতম উপাচাৰ হৈছে মাছ। তৎসত্ত্বেও মাছৰ নামত গুৱাহাটীবাসীয়ে কি খাইছে, সেয়া সম্প্রতি পোহৰলৈ আহিছে। ‘পেহলে ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেছন’ শীর্ষক এক সংস্থাই চলোৱা এক গৱেষণাত পোহৰলৈ আহিছে যে গুৱাহাটীৰ বজাৰত সচৰাচৰ বিক্ৰী হোৱা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছত বিষাক্ত ধাতুৰ উপস্থিতি ধৰা পৰিছে।
গধুৰ ধাতু বা ‘হেভী মেটেল’ৰূপে জনাজাত এনে এবিধ ধাতু হ’ল সীহ। উক্ত সংস্থাৰ গৱেষণা অনুসৰি, প্ৰায় সকলোৰে প্রিয় ভাঙোন, নাৰ, বৰিয়লা আদিত এনে বিষাক্ত ধাতুৰ উপস্থিতি ধৰা পৰিছে। এনে প্রজাতিৰ মাছৰ দামো অধিক নোহোৱাত বহুতে দুবেলা সুসাঁজৰ বাবে এনে মাছ ক্রয় কৰে। ফলত স্বাস্থ্যৰ বাবে মাছ উপকাৰী হ’লেও বিষাক্ত ধাতুযুক্ত এনে মাছে স্বাস্থ্যৰ কেনে ক্ষতি কৰে, সেয়া সহজে অনুমেয়। অর্থাৎ এক ধৰণৰ ধীৰ বিহ ভক্ষণ কৰি থকাৰ দৰে অৱস্থাৰ সৃষ্টি হৈছে।
উক্ত সংস্থাৰ গৱেষণা অনুসৰি, তেওঁলোকে গুৱাহাটীৰ বজাৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা ভাঙোন মাছৰ নমুনাত নিৰাপদ মাত্ৰাতকৈ অধিক পৰিমাণত সীহব উপস্থিতি পোৱা গৈছে। একে অৱস্থাই নাৰ আৰু বৰিয়লাৰ ক্ষেত্ৰতো দেখা গৈছে। উক্ত সংস্থাটোৱে সংগ্রহ কৰা মাছৰ নমুনাসমূহত আছেনিকৰ উপস্থিতিও ধৰা পৰিছে। স্বাভাবিকতে এনে মাছ খাদ্যৰ স’তে গ্ৰহণ কৰিলে শৰীৰত বিষাক্ত ধাতু জমা হ’বলৈ ধৰি স্বাস্থ্যৰ বৃহৎ ক্ষতিসাধন কৰাৰ আশংকা থাকে। আশ্চর্যজনক যে বজাৰত বিনা বাধাই এনে মাছ বিক্ৰী হৈ থকাৰ পাছতো ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ চকুত পৰা নাই।
সীহে কেনেদৰে স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে
স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, শৰীৰৰ ভিতৰত সীহে প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত দেহত জমা হ’বলৈ ধৰে। কাৰণ সীহ শৰীৰে নিঃশেষ কৰিব নোৱাৰে। তাৰ পৰিৱৰ্তে সেই ধাতু হাড় আৰু দেহৰ গুৰুত্বপূর্ণ অংগসমূহত স্থায়ীভাৱে জমা হ’বলৈ ধৰে। আনকি এনেদৰে দশকৰ পাছত দশক ধৰি শৰীৰত জমা হৈ থাকিব পাৰে। সীহে স্বাস্থ্যৰ প্ৰচুৰ ক্ষতিসাধন কৰে। বিশেষকৈ শিশুৰ অধিক ক্ষতিসাধন কৰে।
আনকি তেনেই কম পৰিমাণৰ সীহো শৰীৰৰ ভিতৰলৈ গ’লে শিশুৰ বুদ্ধিমত্তা (আইকিউ) হ্রাস কৰিব পাৰে। ফলত এনে শিশু জ্ঞান আহৰণত পিছপৰি ৰ’ব পাৰে। তদুপৰি সীহৰ বিষক্রিয়াত আক্রান্ত শিশুৰ আচৰণো স্বাভাবিক নহয়। একেদৰে গৰ্ভৱতী মহিলা, কেঁচুৱা আৰু ৰুগীয়া ব্যক্তিৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাও সীহৰ বিষক্রিয়াই অধিক শোচনীয় কৰিব পাৰে। অৱশ্যে কেবল এনে লোকেই নহয়, আন প্রাপ্তবয়স্ক লোকৰো ক্ষতিসাধন কৰে সীহৰ বিষক্রিয়াই।
দীর্ঘদিন ধৰি শৰীৰত সীহ জমা হৈ থাকিলে বৃক্ক বিকল হ’ব পাৰে। এনে ব্যক্তিৰ ৰক্তচাপো বৃদ্ধি পাব পাৰে আৰু জন্মগত জ্ঞান আহৰণ ক্ষমতা হ্রাস পায়। উক্ত সংস্থাই আঙুলিয়াই দিছে যে বহু বছৰ ধৰি কৰ্তৃপক্ষৰ অৱহেলাই মাছৰ ক্ষেত্ৰত এনে সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিছে। সংস্থাটোৰ মতে, গুৱাহাটীৰ একালৰ জলাহ ভূমিসমূহ সম্প্রতি আৱৰ্জনাৰ স্থলীত পৰিণত হৈছে। এই সমূহত ঔদ্যোগিক বর্জিত পদার্থও জমা হ’বলৈ ধৰিছে। কাৰণ এনেবোৰ দিশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিবলৈ চৰকাৰী কৰ্তৃপক্ষৰ সদিচ্ছাৰ অভাৱ। পৰিণতিত বিষাক্ত ধাতুযুক্ত মাছেই বহুতে নিয়মীয়াভাবে খাই থাকিবলগীয়া হৈছে।
উক্ত সংস্থাৰ মতে, পৌৰ নিগমে জাবৰ-জোঁথৰ পেলোৱা স্থানৰ পৰা মহানগৰীৰ প্ৰধান জল উৎসসমূহত আৱৰ্জনা মিহলি হৈ আছে। এই চাপ খাদ্য-শৃংখলত প্ৰৱেশ কৰিছে। ইয়াৰ ক্ৰিয়া সম্প্রতি সমগ্র মহানগৰীৰ মাছৰ বজাৰসমূহত দেখা গৈছে। এই ক্ষেত্রত সবাতোকৈ উদ্বেগজনক দিশটো হ’ল যে বহুতে সচৰাচৰ খোৱা মাছৰ বিভিন্ন প্রজাতিত উচ্চ পৰিমাণত সীহৰ উপস্থিতি ধৰা পৰিছে।
কেনেদৰে এই সমস্যাৰ সমাধান কৰিব পাৰি
পেহলে ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেছনে আঙুলিয়াই দিছে যে মাছৰ পেটলৈ বিষাক্ত ধাতু প্ৰতিৰোধৰ বাবে এক নিৰীক্ষণ আৰু গবেষণা ব্যবস্থা গঢ়ি তুলিব লাগিব। ইয়াৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ নদীসমূহ, জলভূমিসমূহ আৰু বজাৰৰ অধ্যয়ন কৰি বিষাক্ত ধাতুৰ উপস্থিতিৰ চেহেৰা বুজ ল’ব লাগিব। স্বাভাৱিকতে এই কাম সুসমন্বয়ৰে আৰু দ্রুততাৰে কৰিব লাগিব।
কাৰণ সমগ্র বিষয়টোৱেই জনস্বাস্থ্যৰ স’তে জড়িত। তদুপৰি খাদ্য সুৰক্ষা আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰতো অধিক কার্যকৰী পদক্ষেপ গ্রহণ কৰিব লাগিব। বজাৰসমূহত বিক্ৰী হোৱা মাছৰ নিয়মীয়া পৰীক্ষণ সম্পন্ন কৰিব লাগিব। একেদৰে পৰিয়ালসমূহলৈ স্পষ্ট জাননী জাৰি কৰিব লাগিব। এনে জাননীত শিশু আৰু গৰ্ভৱতী মহিলাসকলৰ প্ৰতি বিশেষ দৃষ্টি ৰাখিব লাগিব।
এই সমস্যা নিৰাময়ৰ বাবে প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্রণতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিবলৈ সংস্থাটোৱে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছে। প্রদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰ অপৰিশোধিত ঔদ্যোগিক আৱৰ্জনা যাতে নদী, পুখুৰী, বিল আদিত মিহলি হ’ব নোৱাৰে, তাৰ প্ৰতি দৃষ্টি ৰাখিব লাগিব। কেবল সেয়াই নহয়, পৰিৱেশৰ পুনৰীক্ষণৰ বাবে এক স্বতন্ত্র ব্যবস্থা গঢ়ি তুলিব লাগিব। এই সংস্থাক পৰিদৰ্শন, নমুনা সংগ্রহ আৰু পৰীক্ষণ আদি কার্য সম্পাদনৰ দায়িত্ব দিব লাগিব।
স্থানীয়ভাবে উপলব্ধ মাছ বিষাক্ত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা পৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভিয়েটনাম, ফিলিপিন্ছ, বাংলাদেশ আদিয়ে গ্রহণ কৰা ব্যৱস্থা লক্ষ্য কৰিব লাগিব। উল্লেখ্য যে বাংলাদেশে মাছ আৰু মাছজাত সামগ্ৰীৰ বাবে এক ৰাষ্ট্ৰীয় অবশিষ্ট নিয়ন্ত্রণ কর্মসূচী ৰূপায়ণ কৰি আছে। একেদৰে ভিয়েটনামে উপকূল অঞ্চলত বাস কৰা লোকসকলৰ ধাতু বিষক্রিয়া নিয়মীয়াভাৱে পৰীক্ষা কৰে। অনুৰূপ ধৰেণ ফিলিপিনছে মীন কৰ্ষণৰ বাবে এক ৰাষ্ট্ৰীয় অৱশিষ্ট নিৰীক্ষণ কর্মসূচী ৰূপায়ণ কৰি আছে।
উল্লেখ্য যে ভাৰততো সামুদ্রিক উৎপাদিত সামগ্রী ৰপ্তানি উন্নয়ন প্ৰাধিকৰণ নামৰ এটা সংস্থা আছে যদিও এই সংস্থাই কেৱল বপ্তানিকৃত মাছকহে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। সংস্থাটোৱে স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰী হোৱা মাছৰ ক্ষেত্ৰত পৰীক্ষণৰ ব্যৱস্থা নকৰে।