Gautam Adani:
বুধবাৰ ৰাতিপুৱা। এই দৃশ্যটো ফেচবুক আৰু টুইটাৰৰ দেৱালত ভাঁহি আহিছিল। অমিতাভ বচ্চনে নীলা চাৰ্ট পিন্ধি চকীখনত ভৰি দি মেজাজত বহি আছে। মুখত চিগাৰেট। আৰু ওঁঠত সংলাপ – “তুম লোগ মুঝে ৱাহা ধুণ্ড ৰহে হো আৰু মই য়ায়াহ তুমহাৰা ইন্তেজাৰ কৰ ৰহা হুঁ। বুধবাৰে ফেচবুকত ভাঁহি অহা ছবিখনত সেই সংলাপটো অলপ সলনি কৰা হৈছে। ‘আদানি এণ্টাৰপ্ৰাইজ’ লিখা চাৰ্ট পিন্ধি অমিতাভে ছবিখনত কয়, “তুম লগ অভি মুঝে হেৰুৱাইছে মে চামঝ ৰহে হো কেয়া?”
আৰু হয়তো তেনে ক’বলৈ কোনো উপায় নাই। অন্ততঃ আদানি উদ্যোগৰ মুৰব্বী গৌতম আদানীয়ে সেই সুযোগ দিয়া নাছিল। বুধবাৰে পুৱা ১১-৩০ বজাত শ্বেয়াৰ বজাৰৰ সূচক পুনৰ বৃদ্ধি পায় ৷ আদানি এণ্টাৰপ্ৰাইজৰ মুৰব্বী হিচাপে এতিয়া এটা নাম জিলিকি আছে। বুধবাৰে বজাৰ খোলাৰ পিছত যাৰ শ্বেয়াৰৰ মূল্য ১২ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল। আদানিৰ শ্বেয়াৰৰ মূল্যৰ এই ডাঙৰ বৃদ্ধি একেৰাহে দুদিন হৈছে।
উল্লেখ্য যে যোৱা কেইদিনমানত টিকে ৩,৫০০ৰ পৰা ১,১০০টকালৈ হ্ৰাস হোৱা শ্বেয়াৰৰ মূল্য বুধবাৰে টিকে২,ooo অতিক্ৰম কৰিছে। আৰু প্ৰায় লগে লগে আদানীয়ে ফেচবুক, টুইটাৰৰ দৰে ছ’চিয়েল মিডিয়াত ট্ৰেণ্ডিং তালিকালৈ উভতি আহিছিল।
টুইটাৰৰ ট্ৰেণ্ডিং তালিকাৰ শীৰ্ষত চাৰিটা শব্দ আছে – ‘আদানি বেক অন ট্ৰেক’। অৰ্থাৎ, আদানি পুনৰ উভতি আহিছে বজাৰলৈ । অধিক স্পষ্টকৈ ক’বলৈ গ’লে, আদানি গোটে বজাৰলৈ নিজৰ পূৰ্ব স্থান অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ ইংগিত দিছিল।
কিন্তু কেনেকৈ:
হিণ্ডেনবাৰ্গ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশৰ লগে লগেই আদানি ঔদ্যোগিক গোটৰ ১.৪৪ লাখ কোটি টকা শ্বেয়াৰ বজাৰৰ পৰা নাইকিয়া ৷ উল্লেখ্য যে, হিণ্ডেনবাৰ্গ প্ৰতিবেদনৰ প্ৰকাশ পোৱাৰ ১৫ দিনৰ ভিতৰত আদানী গ্ৰুপৰ শ্বেয়াৰ বজাৰত অবক্ষয় হয় ৷
আনহাতে বজাৰ বিনিয়োগকাৰীসকলৰ এটা অংশই এতিয়াও ভয় কৰে যে শ্বেয়াৰৰ এই পৰিৱৰ্তন স্থায়ী হ’ব নে নহয়? নে এইটো এটা ক্ষন্তেকীয়া৷ ইমান সোনকালে পূৰ্বৰ স্থানলৈ আহিবনে ৷ পুনৰ এনেদৰে থিয় হোৱাটো সঁচাকৈয়ে সম্ভৱ নেকি ! কোনো সহায় অবিহনে সেইটো কেনেকৈ হয় ? এক শব্দত, ইয়াৰ উত্তৰ দিবলৈ, এইটো ক’ব লাগিব যে আদানীয়ে সেই ‘সহায়’ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। আৰু একে সময়তে তেওঁ থিয় হোৱাৰ সুযোগৰ অপেক্ষাত ৷।
অৱশ্যে, এইটো প্ৰথম বাৰৰ বাবে নহয় যে শ্বেয়াৰ বজাৰত এনে ধৰণৰ হঠাৎ পতন আৰু পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে।
মনকৰিবলগীয়া যে আম্বানীয়ে আদানিৰ আগত একে ধৰণৰ পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল। আম্বানী সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ধীৰুভাই আম্বানীয়ে কল’কতা শ্বেয়াৰ বজাৰৰ দালালসকলৰ বিদ্ৰোহৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল। হিণ্ডেনবাৰ্গ প্ৰতিবেদন মুকলি হোৱাৰ পিছত আদানীয়ে ঠিক সেই একে অৱস্থাৰ সন্মুখীন হৈছিল ।
অৱশ্যে সেই সময়ছোৱাত ধীৰুভাই আম্বানি অতি তৎপৰতাৰে পৰিস্থিতি চম্ভালিছিল। কলকাতাৰ শ্বেয়াৰ বজাৰৰ দালালসকলে তেওঁক বেছি ক্ষতি কৰিব পৰা নাছিল। দৰাচলতে ঘটনাটোৰ পিছত ধীৰুভাইৰ শ্বেয়াৰ কেতিয়াও ইমান অৱক্ষয় হোৱা নাছিল।
কিন্তু আদানি উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত এনেকুৱা হয় নেকি?
কলকাতাৰ সেই দালালসকলৰ শক্তিক আমেৰিকাৰ এটা আন্তৰ্জাতিক মানৰ কোম্পানীৰ শক্তিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰিনে?কিজানি নহয়। কাৰণ আদানিৰ এই সংকট আম্বানীৰ সময়ৰ সংকটতকৈ বহুত বেছি। বিভিন্ন মহলত উদ্থাপিত প্ৰশ্ন অনুসৰি
আদানি উদ্যোগ গোটৰ মুৰব্বী গৌতমে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰৰ বহুতো প্ৰকল্পত বিনিয়োগ কৰিছে। তেওঁ বহুতো প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰিছে। যাৰবাবে শেহতীয়াৰৈ সদনৰ বাহিৰে- ভিতৰে বিৰোধীয়ে আদানিক “চৰকাৰৰ ঘনিষ্ঠ” আৰু এজন উদ্যোগপতিক “মোডীৰ ঘনিষ্ঠ” বুলিও অভিহিত কৰিছে ৷
হিণ্ডেনবাৰ্গ প্ৰতিবেদন ২৪ জানুৱাৰীত প্ৰকাশ পোৱাৰ পাছতে আদানিৰ শ্বেয়াৰৰ মূল্য হ্ৰাস হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। কিন্তু শেহতীয়াকৈ মঙলবাৰে পৰিস্থিতি হঠাতে সলনি হ’ল। আদানীয়ে পুনৰ চেয়াৰ বজাৰত থিয় হ’বলৈ চেষ্টা কৰিছে ৷
আনপিনে মঙলবাৰে আমেৰিকান বিশ্লেষক বেঙ্কিং প্ৰতিষ্ঠান জেপিমৰ্গানে আদানি গ্ৰুপৰ কাষত থিয় দি কয় যে, শ্বেয়াৰৰ মূল্য হ্ৰাস হ’লেও আদানি গ্ৰুপৰ বণ্ড বিনিয়োগ ভিতৰত বাণিজ্য কৰিব পৰা হৈছেগৈ ।
এনে প্ৰেক্ষাপটত আদানী গ্ৰুপৰ বিভিন্ন কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰা বিনিয়োগকাৰী সকলৰ বাবে আশাৰ ৰেঙনি কঢ়িয়াই আনিছে জে পি মৰ্গান ৷
জে পি মৰ্গান কোন৷ জে পি মৰ্গান হৈছে অৰ্থনীতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা এক আগশাৰীৰ বেংকিং আৰু অৰ্থনৈতিক তথ্য বিশ্লেষণ সংস্থা। য’ত কাম কৰাটো আই.আই.টি., আই.এম.-ৰ মেধাৱী লোকসকলৰ বাবে এক প্ৰকাৰৰ সপোন।
এক বিবৃতিত জেপিমৰ্গানে কয়, “আদানি গ্ৰুপে এতিয়াও চিইএমবিআই, জেএচিআই আৰু জেইএছজিৰ সূচীৰ বাবেউপযুক্ত। সূচীৰ নিয়ম অনুসৰি আদানিৰ কোম্পানীয়ে এই সূচকবোৰৰ ওপৰত ব্যৱসায় কৰিব পাৰে। আপুনি বজাৰত আৰু আগবাঢ়িব পাৰে।
একে সময়তে, জে.পি. মৰ্গানে কৈছিল যে তেওঁলোকে আদানিৰ ঋণ পৰিশোধ নকৰালৈকে অপেক্ষা কৰিব। জে পি মৰ্গানৰ দৰে কোম্পানীৰ এই আশ্বাসে আদানিৰ বিনিয়োগকাৰীসকলক অধিক আত্মবিশ্বাসী কৰি তোলে ।
হিণ্ডেনবাৰ্গৰ প্ৰতিবেদনত যি ঘটিছিল সেয়া জে.পি. মৰ্গানৰ সমৰ্থনত হোৱা ঘটনাৰ ঠিক বিপৰীত। কাৰণ জে পি মৰ্গানে তেওঁলোকৰ বিবৃতিত যি কৈছিল তাৰ সাৰাংশ হ’ল যে আদানি গ্ৰুপ এতিয়াও শেষ হোৱা নাই। ইয়াৰ পিছত এই প্ৰতিবেদন আদানী গ্ৰুপৰ বাবে এক মহৌষধি হিচাপে বিবেচিত হৈছে ৷ প্ৰতিবেদনটো প্ৰকাশ পায় মঙলবাৰে ।
উল্লেখযোগ্য প্ৰতিবেদনটো প্ৰকাশ হোৱাৰ লগে লগে আদানী গ্ৰুপে প্ৰতিবেদনটো সঁচা বুলি প্ৰমাণিত কৰে৷ ইফালে মঙলবাৰে আদানি গ্ৰুপে ঋণৰ ১.১ বিলিয়ন ডলাৰ অৰ্থাৎ ৯,১৮৫ কোটি টকা বেংকক পৰিশোধ কৰে। এই পদক্ষেপটোৱে আদানি গ্ৰুপৰ বিনিয়োগকাৰী সকলৰ পৰিৱৰ্তনৰ দ্বিতীয় চাবিকাঠি হিচাপে কাম কৰে।
অৱশ্যে এটা কথা স্পষ্ট যে সম্প্ৰতি বজাৰত আদানি গ্ৰুপৰ মুঠ ঋণ কম নহয়। আদানীয়ে ১,৬০,০০০ কোটি টকাৰ ঋণ লৈছে। উল্লেখ কৰিব পাৰি যে ইয়াৰ পূৰ্বে বহু কেইজন সাধাৰণ ঋণীয়ে বেংকৰ ওপৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ ঋণৰ বোজা ৰাখি দেশ ত্যাগ কৰিছিল । ফলস্বৰূপে আদানিৰ শ্বেয়াৰ অৱক্ষয়ক লৈ বহু বিনিয়োগকাৰীৰ মাজত ভয়ৰ সৃষ্টি হৈছিল।
শেহতীয়াকৈ মঙলবাৰ আৰু আজি সংসদতো বিৰোধীয়ে দাবী কৰিছিল যে আদানিৰ পাছপৰ্ট কাঢ়ি লোৱা উচিত ৷ যাতে তেওঁ দেশৰ পৰা পলায়ন কৰিব নোৱাৰে।
কিন্ত মঙলবাৰে আদানী গ্ৰুপৰ দ্বাৰা পৰ্যায়ক্ৰমে এই ঋণ পৰিশোধ কৰাৰ সিদ্ধান্তই সকলোকে আহ্লাদিত কৰি তুলিছে ৷ বিনিয়োগকাৰীসকল আশ্বস্ত হৈছে যে আদানীৰ এতিয়াও ঋণ পৰিশোধ কৰাৰ ক্ষমতা আছে।
তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে আদানি গ্ৰুপক যিমান বেয়া পৰিস্থিতিত দেখা গৈছিল সিমান বেয়া পৰিস্থিতিত নাই। আদানি গ্ৰুপৰ বাবে শ্বেয়াৰ বজাৰলৈ যোৱাৰ বাবে ই এক ইতিবাচক সংকেত হিচাপে বিবেচিত হৈছে ৷
আনহাতে আদানী গ্ৰুপে মঙলবাৰে ফেব্ৰুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ‘অন্তিম চেষ্টাত ‘ নিমগ্ন হয় । আদানীয়ে তেওঁলোকৰ কোম্পানীৰ লাভৰ পৰিসংখ্যা প্ৰকাশ কৰে ৷ইয়াৰ ভিতৰত আদানি এণ্টাৰপ্ৰাইজ, আদানি পোৰ্ট, আদানি উইলমাৰ, এচিচি আৰু অম্বুজা চিমেণ্ট।
যোৱা বছৰৰ তৃতীয় তিনিমাহত অৰ্থাৎ অক্টোবৰৰ পৰা ডিচেম্বৰলৈকে আদানীয়ে দেখুৱাইছিল যে যোৱা বছৰৰ শেষত তেওঁলোকৰ লাভ বৃদ্ধি পাইছিল। আদানীয়ে এইটোও দেখুৱাইছিল যে কেইবাটাও কোম্পানীৰ উপাৰ্জন যথেষ্ট পৰিমাণে বৃদ্ধি পাইছে।
দৰাচলতে প্ৰতিবেদনখন প্ৰকাশ কৰি আদানীয়ে বিনিয়োগকাৰীসকলক বুজাব বিচাৰিছিল যে তেওঁলোক এতিয়াও যোৱা বছৰৰ শেষত লাভৰ স্থানতে আছে।
উল্লেখ্য কৰিব পাৰি যে,হিণ্ডেনবাৰ্গে তেওঁলোকৰ প্ৰতিবেদনত এবাৰো কোৱা নাছিল যে আদানি গ্ৰুপ লাভান্বিত হোৱা নাই। তেওঁলোকে কৈছিল যে আদানিয়ে লাভৰ পৰিমাণ আৰু উপাৰ্জন অনুসৰি তেওঁলোকৰ শ্বেয়াৰৰ মূল্যতকৈ তেওঁলোকৰ শ্বেয়াৰৰ মূল্য বহুত বেছি। হিণ্ডেনবাৰ্গে কৈছিল যে আদানি গোটে প্ৰভাৱ লাভ কৰিবলৈ মূল্য বৃদ্ধি কৰিছিল।
তেনে ক্ষেত্ৰত আদানি গ্ৰুপৰ এই যুক্তিয়ে হিণ্ডেনবাৰ্গৰ যুক্তিক খণ্ডন কৰিব নোৱাৰিলে। একে সময়তে ইয়াৰ দৰে আন এক বিষয়েও উদ্গীৰণ হৈছে ৷ তেওঁলোকৰ একাউণ্টটো চলিত বিত্তীয় বৰ্ষৰ তৃতীয় চতুৰ্থাংশৰ বাবে। অৰ্থাৎ যোৱা বছৰৰ অন্তিম তিনি মাহৰ হিচাপ।
তথাপিও আদানিৰ শ্বেয়াৰৰ বিষয়ে কোনো প্ৰশ্ন উদ্থাপন কৰা নাছিল । ঋণৰ বোজাৰ কোনো প্ৰশ্নই নাছিল। ফলস্বৰূপে আদানি গ্ৰুপৰ ব্যৱসায়ত তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে উদ্থাপিত জালিয়াতিৰ অভিযোগৰ কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাছিল।
অৱশ্যে শেহতীয়াকৈ শ্বেয়াৰ বজাৰত তেওঁলোকৰ স্থান পুনৰ অক্ষুণ্ণ কৰাৰ বাবে আদানি গ্ৰুপে যিমানেই ৰণনীতি নকৰক কিয় শ্বেয়াৰ বজাৰৰ সূচকবোৰে প্ৰমাণ কৰে যে তেওঁলোকে শেষত ইয়াৰ পৰা কিছু হলেও লাভান্বিত হৈছে।
মঙলবাৰে সন্ধিয়া আদানি এণ্টাৰপ্ৰাইজেছৰ শ্বেয়াৰৰ মূল্য ২৫ শতাংশ বৃদ্ধি হৈ ১৮০০ টকা হয়। আনহাতে বুধবাৰে ৰাতিপুৱা,ই ১২ শতাংশ বৃদ্ধি হৈ ২,০০০ টকাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰে।