Bangladesh:✒️ভাৰতৰ বজাৰত বিভিন্ন বাংলাদেশী সামগ্ৰীৰ প্ৰৱেশৰ পথ একপ্ৰকাৰ ৰুদ্ধ কৰিলে চুবুৰীয়া বাংলাদেশে। শেখ হাছিনা চৰকাৰ উৎখাত হোৱাৰ পাছৰে পৰা ভাৰতৰ স’তে সম্পৰ্কৰ অৱনতি ঘটা প্রতিবেশী দেশখনে সম্প্রতি ভাবত সীমান্ত সংলগ্ন তিনিটা স্থলবন্দৰ (লেগুপ’র্ট) সম্পূর্ণৰূপে বন্ধ কৰিছে।
তদুপৰি আন এটা স্থলবন্দবৰ কাম-কাজ স্থগিত ৰখা হৈছে বুলি দেশখনে ঘোষণা কৰিছে। এই বন্দৰসমূহক ড° মহম্মদ ইউনুছ নেতৃত্বাধীন অন্তর্বর্তী চৰকাৰে নিযুক্তি দিয়া এখন সমিতিয়ে অলাভজনক আখ্যা দিছে। অন্তর্বর্তী চৰকাৰে দাবী কৰিছে যে ধনৰ ব্যয় হ্রাসৰ উদ্দেশ্যে এই বন্দবসমূহ সম্পূর্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে।
বৃহস্পতিবাৰে ঢাকাত অন্তৱৰ্তী চৰকাৰৰ মুখ্য উপদেষ্টা ড০ ইউনুছৰ উপদেষ্টা পৰিষদৰ এখন বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। এই বৈঠকত বাংলাদেশৰ ৰংপুৰৰ নীলফামাৰীৰ চিলাহাটি স্থলবন্দৰ, চুয়াদাঙাৰ দৌলতগঞ্জ স্থলবন্দৰ আৰু ৰঙামাটিৰ টেগামুখ স্থলবন্দৰ সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গৃহীত হয়। লগতে হবিবগঞ্জৰ বাল্লা স্থলবন্দৰৰ কাম-কাজ স্থগিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত বৈঠকত লোৱা হয়।
উল্লেখ্য যে চিলাহাটি বন্দৰ পশ্চিমবংগৰ কোচবিহাৰৰ হালধিবাৰী সংলগ্ন হৈ থকাৰ বিপৰীতে আন দুটা বন্দৰ ক্ৰমে দৌলতগঞ্জ নাদিয়াৰ মাজদিয়াৰ স’তে সংলগ্ন হৈ আছে। তৃতীয়টো বন্দৰ টেগামুখ স্থলবন্দৰ মিজোৰাম সীমান্তৰ স’তে সংলগ্ন হৈ আছে। আনহাতে, বাল্লা বন্দৰ ত্ৰিপুৰা সীমান্তত অৱস্থিত।
সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি ড০ ইউনুছৰ উপদেষ্টা পৰিষদৰ বৈঠকৰ পূৰ্বেই এই তিনি বন্দৰ বন্ধ কৰাৰ যত্ন কৰা হয়। ইয়াৰ অনুমতি দিয়ে স্বয়ং ড০ ইউনুছে। এই সম্পর্কত অন্তর্বর্তী চৰকাৰৰ মুখ্য উপদেষ্টাৰ প্ৰেছ সচিব ছফিকুল আলমে কয়, ‘দেশৰ অধিকাংশ স্থলবন্দৰে নিষ্ক্রিয়। প্রয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি নাথাকিলে বাণিজ্যিক কাম-কাজ নচলে। এই বন্দৰসমূহৰ বাবদ চৰকাৰৰ খৰচ বৃদ্ধি পাইছে। গতিকে এই বন্দৰকেইটা বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে।’
প্রেছ সচিব আলমে জনোৱা মতে আৰু চাৰিটা স্থলবন্দৰ বন্ধ কৰাক লৈও বাংলাদেশ চৰকাৰে আলোচনা অব্যাহত ৰাখিছে। এই তথ্য প্রকাশ কৰোতে আলমে নাম উল্লেখ নকৰাকৈ পূৰ্বৰ হাছিনা চৰকাৰক সমালোচনা কৰে। তেওঁ কয়, ‘অতীতত ৰাজনৈতিক বিবেচনাত সীমান্ত অঞ্চলত স্থলবন্দৰসমূহৰ অনুমোদন দিয়া হৈছিল। কিন্তু বাস্তৱত সেই সমূহত বাণিজ্যিক কার্যকলাপ গঢ়ি নুঠে। গতিকে এইসমূহ অপ্রয়োজনীয় হৈছে।’
চৰকাৰী সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি দেশখনৰ হবিবগঞ্জৰ স্থলবন্দৰৰ বাহিৰে আন কোনো স্থলবন্দৰত আন্তঃগাঁথনি নির্মাণ নহ’ল। অৱশ্যে ঢাকাৰ জল পৰিবহণ মন্ত্রণালয়ৰ মতে, এই বন্দৰসমূহৰ ভাৰতৰ অংশতহে প্রয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি নাই। এই বন্দৰসমূহৰ ভাৰতৰ অংশত পথ যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও নাই বুলি ভাৰতক দোষাৰোপ কৰিছে চুবুৰীয়া দেশখনে।
উল্লেখ্য যে স্থলবন্দৰৰে ভাৰতৰ স’তে বাংলাদেশৰ একাধিক সামগ্ৰীৰ লেনদেন চলে। আনকি দেশখনে ভাৰতৰ স্থলবন্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিয়ে ভূটান আৰু নেপাললৈও সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰে। অৱশ্যে যোৱা মে’ত ভাৰত চৰকাৰে স্থলপথৰে বাংলাদেশৰ বিভিন্ন পণ্য প্ৰেৰণত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। সম্প্ৰতি চর্চা হৈছে যে বাংলাদেশত তৈয়াৰী ৰেডিমেড পোছাক, ফলমূল, সূতা, কাঠৰ আচবাব আদি সামগ্ৰীয়ে ভাৰতৰ বজাৰত আৰু প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰিব।
অৱশ্যে বাংলাদেশে এই তিনিটা স্থলবন্দৰ বন্ধ কৰা কাৰ্যই ভাৰতৰ ওপৰত কেনে প্ৰভাৱ পেলাব সেয়া স্পষ্ট হোৱা নাই। লক্ষ্যণীয় যে মার্কিন ৰাষ্ট্ৰপতি ট্রাম্পে শেহতীয়াভাৱে ভাৰতীয় সামগ্ৰীত ৫০ শতাংশ শুল্ক আৰোপ কৰাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশী সামগ্রীত মাথোঁ ২০ শতাংশ শুল্কহে আৰোপ কৰিছে। ইতিমধ্যে বাংলাদেশ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্যিক চুক্তিও স্বাক্ষৰ হৈছে।