বহুতৰে অলক্ষিতে দ্রুততৰে চৌপাশৰ নৈ-নিজৰা, জান-জুৰি আদি প্রাকৃতিক জলৰ উৎসসমূহ শুকাবলৈ ধৰিছে। অসমকে ধৰি সমগ্র দেশত এনে উদ্বেগজনক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে। সমগ্র দেশৰ ১৬৬ টা জলাধাৰ বা বান্ধ আৰু নৈৰ ২০ টা অৱবাহিকা নিৰীক্ষণ কৰা কেন্দ্ৰীয় জল আয়োগে এই তথ্য পোহৰলৈ আনিছে।
আয়োগে শেহতীয়াভাবে যোৱা ন এপ্রিলত প্ৰকাশ কৰা তথ্যত দেখা গৈছে যে সমগ্র দেশৰ প্ৰাকৃতিক জল উৎস তথা নৈ অৱবাহিকাসমূহত বর্তমানে উপলব্ধ পানীৰ পৰিমাণ হ্রাস পাবলৈ ধৰিছে। আনকি আয়োগে নিৰীক্ষণত ৰখা ১৬৬ টা জলাধাৰৰ মুঠ পানীৰ পৰিমাণ অর্ধেকৰো অধিক হ্রাস পাইছে।
ফলত সম্প্রতি এই জল উৎসসমূহৰ পানী ৪৪.৭১ শতাংশলৈ হ্রাস পাইছে। একেদৰে দেশৰ নৈৰ ২০টা অৱবাহিকাৰো পানীৰ পৰিমাণ সম্প্ৰতি মাথোঁ ৩০ৰ পৰা ৬০ শতাংশৰ মাজত আছে। ইয়াৰে সামান্য সংখ্যকৰহে পানীৰ পৰিমাণ স্বাভাৱিক হৈ আছে। আনকি বিহাৰৰ চন্দন বান্ধ সম্পূৰ্ণৰূপে তৰাং হৈছে।
অৱশ্যে যোৱা বছৰৰ তুলনাত এইবাৰ পৰিস্থিতি কিছু উন্নত বুলিও জল আয়োগে আঙুলিয়াই দিছে। তৎসত্ত্বেও যোৱা ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা যি হাৰত নৈ-নিজৰা আদিৰ পানী শুকাবলৈ ধৰিছে সেয়া উদ্বেগৰ বিষয় বুলি চর্চা হৈছে।
কেন্দ্ৰীয় জল আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি আয়োগে নিৰীক্ষণ কৰা এই ১৬৬ বান্ধ বা জলাধাৰত সম্প্ৰতি থকা পানীৰ পৰিমাণ হৈছে ১৮৩.৫৬৫ অর্বুদ ঘনমিটাৰ। ইয়াৰ পৰিমাণ দেশৰ আনুমানিক মুঠ সামর্থ্য ২৫৭.৮১২ অর্বুদ ঘনমিটাৰৰ ৭১.২ শতাংশ।
যোৱা ন এপ্ৰিললৈ উপলব্ধ পানীৰ পৰিমাণ ৮২.০৭ অর্বুদ ঘনমিটাৰ আছিল। অর্থাৎ এই প্রাকৃতিক জল উৎসসমূহত উপলব্ধ পানীৰ পৰিমাণ মাথোঁ ৪৪.৭১ শতাংশহে। ইয়াৰ বিপৰীতে যোৱা বছৰ এই প্রাকৃতিক জল উৎসসমূহত ৬৯.৭৫২ অর্বুদ ঘনমিটাৰ পৰিমাণৰ পানী আছিল।
এনেদৰে নৈ-নিজৰাসমূহ শুকাবলৈ ধৰা সম্পৰ্কত বিশেষজ্ঞসকলে মতপোষণ কৰিছে যে যোৱা বছৰ বৰষুণৰ ফলত জল উৎসসমূহত পানী জমা হৈছিল। কিন্তু এইবাৰৰ জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰীত বৰষুণ প্রায় নোহোৱাত প্রাকৃতিক জল উৎসসমূহত পানীৰ পৰিমাণ উদ্বেগজনকভাবে হ্রাস পাবলৈ ধৰে।
আনকি আঠটা বৃহৎ জলাধাৰ বা বান্ধৰ পানীৰ পৰিমাণ স্বাভাৱিকতকৈ ৫০ শতাংশ বা ততোধিক হ্রাস পায়। এই জল উৎসসমূহৰ সর্বাধিক শোচনীয় অৱস্থা বিৰাজ কৰিছে বিহাৰৰ চন্দন বান্ধত।
একেদৰে পানীৰ পৰিমাণ অসমৰ ডিমা হাছাওৰ খানডং (২৮ শতাংশ), কৰ্ণাটকৰ তাতিহাল্লা (১৬ শতাংশ) , কেৰালাৰ পেৰিয়াৰ (৩৩ শতাংশ), শ’লায়াৰ (১৩ শতাংশ) আৰু তামিলনাডুৰ ভৈগাই (২৬ শতাংশ) হ্রাস পাইছে। উল্লেখ্য যে খানডং বান্ধৰে কপিলী জলবিদ্যুৎ প্রকল্পত বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা হয়।
কেন্দ্ৰীয় জল আয়োগৰ উক্ত তথ্যত কোৱা হৈছে যে দেশৰ পূব অঞ্চলত বান্ধসমূহত পানীৰ পৰিমাণ ৬৪.৩২ শতাংশৰ পৰা ৪২.২০ শতাংশ পর্যন্ত হ্রাস পাইছে। এই তথ্যত লগতে উদ্বেগ প্রকাশ কৰা হৈছে যে সম্প্রতি দেশৰ এটাও নৈ অৱবাহিকা পানীৰে পৰিপূৰ্ণ নহয়। অথচ বর্তমানে এপ্ৰিলৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ চলি আছে। এনে অৱস্থাতো অধিকাংশ নৈ অৱবাহিকাত ৩০ৰ পৰা ৬০ শতাংশ পানীহে আছে।