জন্ম আৰু মৃত্যু ক’ত কেনেকৈ হ’ব, সেয়া নিশ্চিতভাৱে স্থিৰ কৰাটো কঠিন। অথচ এই পৃথিবীতে এনে এক ঠাই আছে, য’ত মানুহৰ যিদৰে জন্ম হ’ব নোৱাৰে, তেনেকৈ মৃত্যুও হ’ব নোৱাৰে। অর্থাৎ সেই স্থানত মানুহৰ জন্ম আৰু মৃত্যু কঠোৰভাৱে নিষিদ্ধ। সেই স্থান হৈছে নৰ’ৱেৰ আৰ্কটিক দ্বীপ ছুৱালবার্ড।
এই দ্বীপ নিজৰ অনন্য তথা ৰহস্যময় নিয়মৰ বাবেই বিখ্যাত। মানুহৰ জন্ম আৰু মৃত্যু কঠোৰভাৱে নিষিদ্ধ হোৱা এই দ্বীপেই হৈছে বিশ্বৰ একমাত্র স্থান। নৰ’ৱেৰ একাংশ স্থানৰ দৰে ছুৱালবার্ড দ্বীপতো শীতকালত ছমাহলৈ সূর্য দেখা পোৱা নাযায়।
এই সূর্যহীন শীতৰ মাহসমূহত হতাশাৰ আশংকা বৃদ্ধি পায় বাবেই ই ‘বিষন্ন দ্বীপ’ নামেৰেও পৰিচিত। ৪০খনৰো অধিক দেশৰ দ্বাৰা অনুমোদিত ১৯২০ৰ ছুৱালবার্ড চুক্তিৰ আধাৰতে ছুৱালবার্ড পৰিচালিত হয়।
নৰ’ৱেৰ এই দ্বীৰত স্থায়ী হাস্পতাল আৰু অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ব্যবস্থা নাই। গৰ্ভৱতী মহিলাসকলক ৩৬ সপ্তাহৰ পাছত নৰ’ৱেৰ মূল ভূখণ্ডৰ ট্ৰমছোলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। সেইদৰে মৃতসকলকো তাৰ পৰা স্থানান্তৰিত কৰা হয়। এই নিয়মসমূহে কেৱল জীবনচক্রকে পৰিচালনা নকৰে, বৰঞ্চ দ্বীপৰ ভংগুৰ বাস্তুতন্ত্ৰকো ৰক্ষা কৰে।
ইউৰোপৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ পৰা এহেজাৰ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত ছুৱালবার্ড দ্বীপপুঞ্জ। ইয়াৰ প্ৰধান চহৰ হৈছে লংইয়াৰবিয়েন, য’ত প্রায় ২,৫০০ লোকে বাস কৰে। বাসিন্দাসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বিজ্ঞানী, খনি শ্রমিক আৰু পর্যটক। ইয়াত পৰিয়াল আৰম্ভকৰা আৰু জীৱনৰ অন্তিম দিনকেইটা অতিবাহিত কৰাটো নিষিদ্ধ।
এই প্রসংগত এজন স্থানীয় চিকিৎসকে কয়, ‘আমাৰ এটা মৌলিক চিকিৎসা সেৱা আছে; কিন্তু জটিল প্ৰসৱ বা জীৱনৰ শেষ পৰ্যায়ৰ যত্নৰ বাবে সম্পদৰ অভাৱ আছে। ৰোগীসকলক তাৎক্ষণিকভাবে বিমানযোগে ট্রমছোলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়।’
২০১৭ত এগৰাকী মহিলাই সেই দ্বীপতে সন্তান প্ৰসৱৰ চেষ্টা কৰিছিল; কিন্তু নিয়মৰ বাবেই তেওঁক আঁতৰাই নিয়া হৈছিল। একেদৰে, ২০২৩ত মৃত্যুৰ সময়ত এজন বয়স্ক ব্যক্তিক বিমানেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। এই ঘটনাবোৰ বিৰল; কিন্তু নিয়মবোৰ কঠোৰ।
নৰ’ৱেৰ চৰকাৰে দাবী কৰে যে স্বাস্থ্য সুৰক্ষাৰ বাবে এই ব্যৱস্থাবোৰ অপৰিহাৰ্য, বিশেষকৈ শীতকালত যিহেতু বিমান চলাচল বন্ধ থাকে।
ছুৱালবাৰ্ডৰ ইতিহাসো সমানেই আকর্ষণীয়। প্রাথমিকভাৱে ষোড়শ শতিকাত তিনি চিকাৰৰ বাবে এই দ্বীপ আৱিষ্কৃত হ’লেও পৰৱৰ্তী সময়ত ই কয়লা খনিৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৯০ৰ পৰা ইয়াত পৰিৱেশ সুৰক্ষাই মূল উদ্দেশ্য হৈ পৰে।
বিশ্বৰ বৃহত্তম বীজ সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ ‘গ্ল’বেল ছীড ভল্ট’ ইয়াতেই অৱস্থিত। য’ত এক আৰবৰো অধিক বীজ আছে। ইয়াৰ ফলত এই কেন্দ্রক ‘ডুমছড়ে আর্ক’ বুলিও কোৱা হয়। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বিৰুদ্ধে ফচল ৰক্ষাৰ বাবে এই ভল্টটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
উল্লেখ্য যে এই দ্বীপত মানুহৰ কার্যকলাপ নিষিদ্ধ। কুকুৰ পালন আৰু প্লাষ্টিকৰ বেগ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ। জন্ম আৰু মৃত্যুৰ নিয়মে নিশ্চিত কৰে যে নতুন কোনো কবৰস্থান নিৰ্মাণ কৰা নহ’ব, যি মাটি প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিব। যদিও ছুৱালবার্ডত ইতিমধ্যেই এহেজাৰৰো অধিক কবৰ আছে, তথাপি কোনো নতুন কবৰ নিৰ্মাণ নহয় তথা মৃতদেহ কবৰ দিয়াৰ বাবে মূল ভূখণ্ড নৰ’ৱেলৈ লৈ যোৱা হয়।