কৰ’না ভাইৰাছ ৰোধৰ বাবে বিশ্বজুৰি তলাবন্ধৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন হৈছে ।ইয়াৰ বিপৰীতে স্বস্তিৰ নিঃশ্বাস এৰিছে প্ৰকৃতিয়ে ।প্ৰকৃতি তথা পৰিৱেশত তলাবন্ধৰ সুফল সকলোৱেই দেখিছে ।দূৰ দিগন্তৰ পৰা দেখা গৈছে এভাৰেষ্ট ,চহৰত বিচৰণ কৰিছে বন্যপ্ৰাণীয়ে ,পৰিষ্কাৰ -পৰিচ্ছন্ন হৈ পৰিছে নদ-নদী -খাল -বিল ।এই তলাবন্ধৰ সুফলস্বৰূপেই এতিয়া জনসমক্ষলৈ আহিছে ১৬শ বছৰীয়া ইতিহাস।তুৰ্কীৰ এটা হ্ৰদৰ পানী প্ৰদূষণমুক্ত হৈ স্বচ্ছ হৈ পৰাৰ ফলশ্ৰুতিতে ক্ৰমাৎ স্পষ্ট হৈ পৰিছে এটা প্ৰাচীন গিৰ্জা।
প্ৰায় ডেৰ হাজাৰৰ অধিক কাল ধৰি এই গিৰ্জাটো হ্ৰদৰ পানীৰ তলত লুকাই আছিল।দেশখনৰ ইজনিক হ্ৰদৰ পানীৰ তলত সম্প্ৰতি স্পষ্ট ৰূপত দেখা গৈছে ৩৯০ খ্ৰীষ্টাব্দতে নিৰ্মিত বহু ইতিহাস বিজড়িত এটা গিৰ্জাৰ ধ্বংসাৱশেষ ।পুৰাতত্ব বিদ আৰু ইতিহাসবিদসকলৰ ধাৰণা,৭৪০ খ্ৰীষ্টাব্দত ভূমিকম্পৰ ফলত এই স্থাপত্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন হয়। তাৰপাছত ইজনিক হ্রদে ক্ৰমান্বয়ে গিৰ্জাটো গ্ৰাস কৰে ।পানীৰ ওপৰৰ স্তৰৰ পৰা মাত্ৰ ডেৰ-দুই মিটাৰ গভীৰত আছে অথচ এতিয়াহে পানীৰ ওপৰৰ পৰা প্ৰথমবাৰলৈ গিৰ্জাটো দেখা পোৱা গৈছে।ইজনিক হ্ৰদত প্ৰাচীন গিৰ্জাটোৰ অস্তিত্ব ধৰা পৰিছিল ২০১৪ ত ।
ইয়াৰ আগলৈকে কম গভীৰতাত থকা সত্বেও কোনেও ইয়াৰ অস্তিত্বৰ উমান পোৱা নাছিল ।অৱশ্যে ২০১৪ ত অস্তিত্ব ধৰা পৰিলেও হ্ৰদৰ পানীৰ প্ৰদূষণৰ বাবেই ঐতিহাসিক নিদৰ্শনটো ইমানদিনে পানীৰ ওপৰৰ পৰা দেখাৰ সৌভাগ্য কাৰো হোৱা নাছিল।২০১৪ ত ধৰা পৰাৰ পাছতে আৰ্কিঅ’লজিকেল ইনষ্টিটিউট অৱ আমেৰিকাই ইয়াক বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ১০টা আৱিষ্কাৰৰ তালিকাত স্থান দিছিল।গৱেষকৰ মতে ,১৬শ বছৰৰ পূৰ্বে ছেইণ্ট নিঅ’ফাইট’ছৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এই গিৰ্জাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।সেই সময়ত ইজনিক হ্ৰদৰ নাম আছিল নাইচিয়া ।ৰোমান সম্ৰাট কনষ্টেনটাইনৰ নাম অনুসাৰে ইষ্টানবুলৰ নাম আছিল কনষ্টান্টিনোপল।
আন এজন ৰোমান সম্ৰাট ডায়’ক্লেছিয়ান আৰু গেলেৰিয়াছৰ আমোলত ছেইণ্ট নিঅ’ফাইট’ছক প্ৰাণদণ্ডৰে দণ্ডিত কৰা হৈছিল।সন্তজনক প্ৰাণদণ্ড বিহা স্থানতে তেওঁৰ সন্মানত উক্ত গিৰ্জাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।একাংশ গৱেষকৰ মতে ,ইজনিক হ্ৰদৰ তলত এটা মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এই গিৰ্জাটোৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।ইতিহাসবিদ সকল নিশ্চিত যে গিৰ্জাৰ ধ্বংসস্তুপৰ তলত আৰু প্ৰাচীন সভ্যতাৰ চিহ্ন আছে ।এই দাবীৰ অন্তৰালত থকা কাৰণটো হৈছে হ্রদৰ পৰা ৰোমান সম্ৰাট এন্ট’নিয়াছ পায়াছৰ সমকালীন মুদ্ৰা আৰু অন্যান্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।
ৰোমান সম্ৰাট এন্ট’নিয়াছ পায়াছে ১৩৮ ৰ পৰা ১৬১ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।তেওঁৰ আমোলত বা তাৰো আগতে উক্ত স্থানত প্ৰাচীন গ্ৰীক সভ্যতাৰ দেৱতা এপ’ল’ৰ মন্দিৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।হ্রদৰ তলিত খননকাৰ্য কৰিলে সেই সভ্যতাৰ সন্ধান পোৱা যাব বুলিও ইতিহাসবিদসকলে ধাৰণা কৰিছে ।
২০১৪ ত গিৰ্জাটোৰ অস্তিত্ব আধুনিক বিশ্বৰ সন্মুখলৈ অহাৰ লগে লগেই অনুসন্ধান আৰম্ভ হয় ।তেতিয়াই উদ্ধাৰ হয় স্কটিছ নাইটসকলৰ স্মাৰক -চিহ্ন ।ইয়াৰ উপৰি গিৰ্জাত বহুসংখ্যক সমাধি আছে বুলিও প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে জনাইছে।উত্তৰ-পশ্চিম তুৰ্কীৰ বাৰ্চা প্ৰদেশৰ ইজনিক হ্ৰদৰ স্ফটিক সদৃশ হৈ পৰা পানীৰ আঁৰৰ পৰা সম্প্ৰতি অতীতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছে বৰ্তমানৰ স’তে ।সেয়ে সমগ্ৰ ইজনিক হ্ৰদ জুৰি ‘আণ্ডাৰৱাটাৰ আৰ্কিঅ’লজিকেল ছাইট’ গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে তুৰ্কীয়ে ।