Bangladesh: ভাৰতৰ স’তে ক্ৰমাৎ ব্যৱধান বৃদ্ধি বাংলাদেশৰ !
স্বাস্থ্য সেৱাৰ বাবে ঢাকা চকু পশ্চিমলৈ নহয়,পূৰ্বলৈ
চীনৰ কুনমিঙক কল’কাতাৰ বিকল্প হিচাপে বিচাৰে ঢাকাই
চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং য়িৰ সৈতে হোৱা দ্বিপাক্ষিক বৈঠকত বাংলা বৈদেশিক উপদেষ্টা টৌহিদে নিজৰ দেশৰ নাগৰিকৰ চিকিৎসাৰ বাবে সহায় বিচাৰিছিল।
স্বাস্থ্য সেৱাৰ বাবে কলকাতাৰ সলনি কুনমিং এতিয়া ঢাকাৰ প্ৰথম পচন্দ স্থান ৷ বাংলাদেশীৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে ভাৰতীয় ভিছাৰ সলনি চীনা ভিছাৰ চাহিদা বাঢ়িব নেকি?
শেহতীয়াকৈ বাংলাদেশ চৰকাৰৰ বৈদেশিক উপদেষ্টা টৌহিদে চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰীৰ সৈতে এক বৈঠকত মিলিত হৈছিল। ঢাকাৰ এক সূত্ৰ অনুসৰি তেওঁ চীনক বাংলাদেশী নাগৰিকৰ উন্নত ব্যৱহাৰৰ বাবে কলকাতাৰ ‘বিকল্প’ প্ৰদান কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। আনহাতে এই অনুৰোধ পোৱাৰ পিছত চীন চৰকাৰে বাংলাদেশী ৰোগীৰ বাবে কুনমিং চহৰত ৩-৪খন চিকিৎসালয় নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।
কুনমিং কলকাতাৰ ‘বিকল্প’ হ’ব পাৰেনে?
এই সন্দৰ্ভত কলকাতাৰ বিভিন্ন ব্যক্তিগত চিকিৎসালয় কৰ্তৃপক্ষই শেহতীয়াকৈ ঢাকাৰ চীন প্ৰীতিক লৈ চিন্তিত ৷ কাৰণ, বছৰ বছৰ ধৰি কলকাতাৰ (মূলতঃ ইষ্টাৰ্ণ মেট্ৰ’পলিটান বাইপাছৰ ওচৰত) বিভিন্ন ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়সমূহে বাংলাদেশী ৰোগীৰ আগমনৰ লগে লগে ব্যৱসায় বৃদ্ধি পাইছিল৷
কেৱল চিকিৎসালয়তে নহয়, চিকিৎসালয়ৰ আশে-পাশে কম খৰচি ‘লজ’, ট্ৰেভেল এজেন্সী, খাদ্যৰ দোকান আদি আৰম্ভ হৈছিল। অৰ্থাৎ এক ‘স্বাস্থ্য পৰ্যটন’ উদ্যোগ থন ধৰি উঠিছিল ৷ কিন্ত বাংলাদেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ পৰা শ্বেখ হাছিনা ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পিছত নোবেল বঁটা প্ৰাপক ড:ইউনুছ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰে দায়িত্ব লোৱাৰ পিছৰে পৰা ভাৰতৰ স’তে সম্পৰ্ক বৃদ্ধি পায় ৷
দেশখনক একাংশ মৌলবাদী শক্তি মুকলিকৈ ভাৰত বিৰোধী স্থিতি লোৱাত ইয়াৰ বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰে কলকাতাত ৷ কলকাতা বহু কেইখন প্ৰতিস্থিত চিকিৎসালয় আৰু হোটেলে বাংলাদেশীৰ চিকিৎসা আৰু হোটেলত ন’এন্টি ঘোষণাৰ পিছতে থৰকাছুটি হেৰুৱাই বাংলাদেশী নাগৰিকৰ ৷
উল্লেখ্য যে,যোৱা বছৰৰ ৫ আগষ্টৰ পৰা ভাৰত-বাংলাদেশৰ দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্ক অধিক অৱনতি ঘটে৷বাংলাদেশীৰ বাবে এতিয়া ভাৰতীয় ভিছাৰ অভাৱ। গুৰুতৰ ৰোগ বা জৰুৰীকালীন ৰোগৰ প্ৰমাণ কৰিব পাৰিলেহে ‘মেডিকেল ভিছা’ পোৱা যায়। একেদৰে দিয়া হোৱা নাই ‘টুৰিষ্ট ভিছা ।
যাৰ ফলস্বৰূপে স্বাভাৱিকতে কলকাতাৰ বিভিন্ন চিকিৎসালয়ত বাংলাদেশী ৰোগীৰ সংখ্যা কমিছে। কলিকতাৰ বৃহৎ ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ৰ হিচাপ অনুসৰি বাংলাদেশী ৰোগীৰ সংখ্যা প্ৰায় ৮০ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে!
কলকাতাৰ ব্যক্তিগত এই চিকিৎসালয়সমূহে আশা কৰিছিল যে বাংলাদেশত অতি সোনকালে স্বাভাৱিক অৱস্থা ঘূৰি আহিব। পুনৰ পৰ্যটকৰ ভিছা প্ৰদান কৰা হ’ব। ফলত বাংলা ৰোগীৰ আগমন ঘটিব । কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ বৈদেশিক উপদেষ্টা তৌহিদ হোছেইনৰ শেহতীয়া চীন ভ্ৰমণে আন এক সংকট কঢ়িয়াই আনিছে বাংলাদেশ নাগৰিকৰ বাবে৷
চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং য়িৰ সৈতে হোৱা দ্বিপাক্ষিক বৈঠকত টৌহিদে নিজৰ দেশৰ নাগৰিকৰ চিকিৎসাৰ বাবে সহায় বিচাৰিছিল। ঢাকাত থকা বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ৰ সূত্ৰই দাবী কৰিছে যে চীনে তৌহিদৰ অনুৰোধৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইছে। চীনে কুনমিংক বাংলাদেশৰ বাবে ‘বিকল্প স্বাস্থ্যসেৱাৰ হাব’ হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে।
ঢাকাৰ পৰা প্ৰকাশিত এক বিবৃতিত এনেদৰে লিখা হৈছে, বাংলাদেশৰ স্বাস্থ্য সেৱাৰ বজাৰখন এইবাৰ কলিকতাৰ সলনি কুনমিংৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যাবনে? অৱশ্যে বিশেষজ্ঞ চিকিৎসক অভিজিৎ চৌধুৰীয়ে তেনেকৈ নাভাবে। তেওঁৰ ভাষাত “বাংলাদেশীৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে কোনো চহৰেই কলকাতাৰ বিকল্প হ’ব নোৱাৰে।
” বাংলাদেশী ইয়ালৈ আহে কাৰণ তেওঁলোকৰ বাবে কলকাতা আটাইতকৈ সুবিধাজনক চহৰ।” বাংলাদেশী মানুহে চিকিৎসাৰ বাবে বহুদিন থাকিব লগা হ’লেও কোনো অসুবিধাৰ সন্মুখীন নহয় কাৰণ খাদ্যাভ্যাস, ভাষা আদি প্ৰায় হুবহু একেই। বাংলা ভাষী চিকিৎসকে নিজৰ সমস্যাৰ বিষয়ে বুজাবলৈ অসুবিধা নাপায়। চিকিৎসাৰ বাবে কুনমিংলৈ গ’লে এই সকলোবোৰ হ’বনে?”
আন এজন বিশেষজ্ঞ চিকিৎসক গৌতম খাস্তগীৰে স্বীকাৰ কৰিছে যে বাংলাদেশৰ শেহতীয়া পৰিস্থিতিয়ে কলকাতাৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ ব্যৱসায়ত আঘাত হানিছে। তেওঁৰ ভাষাত, “বাংলাদেশী ৰোগীৰ সংখ্যা পূৰ্বৰ স্তৰলৈ ঘূৰি আহিবলৈ কিছু সময় লাগিব।”কিন্তু গৌতমে এইটোও নাভাবে যে চীনৰ কুনমিং চহৰ বাংলাদেশীৰ বাবে কলকাতাৰ বিকল্প হ’ব পাৰে। তেওঁৰ ভাষাত, “বাংলাদেশী ৰোগীয়ে চিকিৎসাৰ বাবে চীনৰ কুনমিং চহৰলৈ যাব, সেয়া বাস্তৱিক নহয়।” কলিকতাত সকলো যিমান সহজ, কুনমিংৰ সেই সুবিধা নাথাকিব। ফলত যদি বাংলাদেশৰ পৰিস্থিতি স্বাভাৱিক হয়, তেন্তে কলকাতাৰ ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়সমূহে বাংলাদেশী বজাৰ পুনৰ লাভ কৰিব তাত কোনো সন্দেহ নাই।
বহিঃৰাজ্যৰ পৰা ৰোগী অনাৰ স্বাস্থ্য এজেন্সি সকলে বুজাই দিয়ে কলকাতাৰ চিকিৎসকে কিয় তেনেকৈ ভাবে। যাৰ ইউনিফৰ্মৰ নাম ‘সমন্বয়ক’ বা ‘কম্প্লাইয়েন্স অফিচাৰ’। তেওঁলোকৰ মূল কাম হৈছে দালালৰ সৈতে অহৰহ যোগাযোগ ৰাখি নিজৰ চিকিৎসালয়ত বাংলাদেশী ৰোগীৰ সোঁত সুনিশ্চিত কৰা।
স্বাভাৱিকতে কোনেও নিজৰ নাম প্ৰকাশ কৰিবলৈ ইচ্ছুক নহয়। কিন্তু সকলোৱে ‘তিনি স্তৰৰ যোগাযোগ’ৰ কথা কৈছে। ই তিনিটা পৰ্যায়ত কাম কৰে। প্ৰথম পৰ্যায়ত ৰোগী বা তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সৈতে ঢাকাত যোগাযোগ কৰা হয়। বহু ক্ষেত্ৰত চিকিৎসালয় বা চিকিৎসকৰ নাম তাতেই স্থিৰ হৈ থাকে।
তাত যদি কোনো ব্যৱস্থা নাই তেন্তে তৃতীয় স্তৰটো কলকাতাৰ মিৰ্জা গালিব ষ্ট্ৰীট-কিড ষ্ট্ৰীট অঞ্চলত। বাংলাদেশী ৰোগী বা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন হোটেলত থাকে। গোটেই দিনটো বিভিন্ন চিকিৎসালয়ৰ এজেণ্টে তাত উপস্থিত থাকে । এই ‘সমন্বয়ক’সকলে লগতে কয় যে কলকাতাৰ কেইবাখনো বৃহৎ ব্যক্তিগত চিকিৎসালয় আৰু কেইবাগৰাকীও প্ৰখ্যাত চিকিৎসকে ঢাকাত নিজৰ ‘আউটড’ৰ’ মুকলি কৰিছে।
কুনমিংত চিকিৎসাৰ বাবে বাংলাদেশী নাগৰিকৰ বাবে অধিক ‘অসুবিধা’। ঢাকাৰ পৰা পথ বা ৰে’লযোগে কেইঘণ্টামানৰ ভিতৰতে কলকাতালৈ যাব পাৰি। তেনেকৈ কুনমিং পোৱাটো অসম্ভৱ। একমাত্ৰ উপায় হ’ল বিমান সেৱা ৷ পোনপটীয়া বিমান সেৱাও নাই। ঢাকাৰ পৰা কুৱালালামপুৰ হৈ কুনমিংলৈ বিমান সেৱা কম।
সেই বিমানখনৰ টিকট নাপালে প্ৰথমে ঢাকাৰ পৰা চীনৰ পেকিং বিমানবন্দৰ বা গুৱাংঝু বিমানবন্দৰলৈ যাব লাগিব। তাত ৭ ঘণ্টা বা ১০ ঘণ্টাৰ বিৰতিৰ পিছত আকৌ কুনমিংলৈ বিমান ধৰিব লাগিব। ৰোগী এজনৰ সৈতে সেই যাত্ৰাটো, কোৱা বাহুল্য যে, ‘সুবিধাজনক’ নহয়। ফলত বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰে নতুন স্বাস্থ্য পৰ্যটন স্থলী বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিব পাৰে। কিন্তু কলকাতাৰ ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ৰ হৃদয় এতিয়াও কঁপি উঠা নাই ভয়ত।