ৰাজ্য গঠনৰ দাবীৰ আন্দোলনে অগ্নিগর্ভ কৰা লাডাখৰ বিখ্যাত পৰিৱেশ কর্মী সোনম বাংচুকক গ্রেপ্তাৰ কৰিলে চৰকাৰে। কেৱল গ্রেপ্তাৰেই নহয়, তেওঁৰ ওপৰত আৰোপ কৰিলে কঠোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আইন (এনএছএ)।
প্রতিবাদ দমনৰ অংশৰূপে কেন্দ্রই পৰিৱেশ কর্মীজনক গ্রেপ্তাৰ কৰে। চৰকাৰৰ এই দমনমূলক নীতিৰ বিৰুদ্ধে সমালোচনাৰ জোৱাৰ উঠিছে। কালি গ্রেপ্তাৰৰ পাছতে বাংচুকক আৰক্ষীয়ে অজ্ঞাত স্থানলৈ লৈ যায়। সুত্রই জনোৱা মতে, আজি নিশা বা কাইলৈ পুৱা তেওঁক লাডাখৰ বাহিৰলৈ স্থানান্তৰ কৰিব নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে।
লক্ষ্যণীয় যে এনএছএ আৰোপ হোৱা ধৃত অভিযুক্তক দীর্ঘদিন ধৰি নিৰোধমূলকভাৱে চৰকাৰে আটক কৰি ৰাখিব পাৰে। এই আটকাধীন সময়ত অভিযুক্তজনে জামিনৰ কোনো সুযোগ নাপায়। উল্লেখ্য যে লাডাখক ৰাজ্যলৈ উন্নীতকৰণৰ দাবীত দুসপ্তাহ ধৰি ৱাংচুকসহ একাংশই কৰি অহা আমৰণ অনশন তথা প্রতিবাদে যোৱা বুধবাৰে হিংসাত্মক ৰূপ ধাৰণ কৰে।
কেন্দ্ৰৰ নিৰ্বিকাৰ স্থিতিত ক্ষুব্ধ হৈ একাংশ প্রতিবাদকাৰীয়ে এটা বিজেপি কার্যালয় আৰু এখন আৰক্ষীৰ বাহনত অগ্নিসংযোগ কৰে। এই হিংসাত্মক ঘটনাত কমেও চাৰিজন লোক নিহত হোৱাৰ লগতে আন অর্ধ-শতাধিক আহত হয়। ইয়াৰ পাছতে বাংচুকে অনশন কার্যসূচী প্রত্যাহাৰ কৰে।
পাছত বৃহস্পতিবাৰে তেওঁ হুংকাৰ দিয়ে যে লাডাখৰ বাবে উত্থাপন কৰা উক্ত দাবীত যিকোনো সময়তে তেওঁ গ্ৰেপ্তাৰবৰণ কৰিলে সুখী হ’ব। তেওঁৰ এই হুংকাৰৰ এদিন পাছত কালি চৰকাৰে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰোৱায়। লক্ষ্যণীয়ভাৱে কেন্দ্রীয় শাসিত অঞ্চল হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত লাডাখৰ শাসন প্রত্যক্ষভাবে কেন্দ্রই নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
মূলতঃ লাডাখত গঢ়ি উঠা প্রতিবাদ দমনৰ উদ্দেশ্যে কেন্দ্রীয় গৃহ মন্ত্রণালয়ে বৃহস্পতিবাৰে ২০১৮ৰ ৰমন মেগছেছে বঁটাপ্ৰাপ্ত ৱাংচুকৰ স্বেচ্ছাসেবী সংগঠন ‘স্টুডেন্টছ এডুকেছনেল এণ্ড কালচাৰেল মুভমেন্ট অৱ লাডাখ’ৰ বিদেশী পুঁজি (নিয়ন্ত্রণ) আইন ২০১০ৰ অধীনৰ পঞ্জীয়ন বাতিল কৰে।
চৰকাৰী পক্ষই অভিযোগ উত্থাপন কৰা অনুসৰি ৱাংচুকৰ এই স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনে বিদেশৰ পৰা অনুদান লাভ কৰি আছে। উক্ত আইনৰ ৮, ১২, ১৭, ১৮ আৰু ১৯ ধাৰা উলংঘনৰ অভিযোগত ৱাংচুকৰ সংস্থাটোৰ পঞ্জীয়ন কেন্দ্ৰই বাতিল কৰিছে। সূত্ৰৰ মতে, ২০২১-২২ত সংস্থাটোৱে বিদেশৰ পৰা তিনি লাখ ৩৭ হেজাৰ টকাৰ বৰঙণি লাভ কৰে। অৱশ্যে তেওঁ চৰকাৰী পক্ষৰ এই অভিযোগ খণ্ডন কৰি কয় যে তেওঁৰ সংগঠনে বিদেশী বৰঙণি গ্রহণ কৰা নাই। তৎসত্ত্বেও ৰাষ্ট্ৰসংঘ, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু ইটালীৰ সংগঠনৰ স’তে ব্যৱসায়িক লেনদেন আছে বুলি তেওঁ সদৰী কৰে।
এই ব্যৱসায়ী লেনদেনৰ বিনিময়ত কৰ আদায় দিয়া হৈছে বুলিও পৰিৱেশ কৰ্মীজনে দাবী কৰে। এই সম্পৰ্কত তেওঁ আৰু কয়, ‘তেওঁলোকে বিদেশী বৰঙণি বুলি ভুল বুজিছে। ইয়াক মই কেন্দ্ৰৰ ভুল বুলি বিবেচনা কৰো। গতিকে মই চিন্তা কৰা নাই। এয়া বিদেশী বৰঙণি নহয়।’ ইয়াৰ পূৰ্বে যোৱা সোমবাৰে ৱাংচুকে সংবাদ মাধ্যমৰ আগত কয়, ‘চৰকাৰী নির্দেশনা মর্মে ১০ দিন পূর্বে চিবিআই তদন্তকাৰী দল মোৰ ওচৰলৈ আহে। মোক জনায় যে আমাৰ বিৰুদ্ধে এফচিআৰএৰ অধীনৰ প্ৰয়োজনীয় অনুমতি অবিহনে বিদেশী অনুদান গ্ৰহণৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।’ চিবিআয়ে ২০২২ৰ পৰা ২০২৪লৈ ৱাংচুকৰ সংস্থাটোৰ বিদেশী বৰঙণি সম্পৰ্কীয় তথ্য পৰীক্ষা কৰে বুলিও তেওঁ সদৰী কৰে। উল্লেখ্য যে ২০১৯৩ মোদী চৰকাৰে সংবিধানৰ ৩৭০ অনুচ্ছেদ প্রত্যাহাৰ কৰাৰ সময়ত জম্মু-কাশ্মীৰৰ পৰা লাডাখক আঁতৰাই আনি অঞ্চলটোক কেন্দ্রীয় শাসিত অঞ্চলৰ মৰ্যাদা প্রদান কৰাৰ সময়ত কেন্দ্ৰৰ এই সিদ্ধান্তক ৱাংচুকে আদৰণি জনায়। অৱশ্যে কেন্দ্ৰৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনত বাস কৰি ক্ৰমে ক্ষুব্ধ হ’বলৈ ধৰে লাডাখবাসী। শেহতীয়াভাৱে ক্ষোভৰ মাত্রা বৃদ্ধি পায়। বাংচুকৰ নেতৃত্বত লাডাখবাসীয়ে অঞ্চলটোক সুকীয়া ৰাজ্যৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰি দেশৰ সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীভুক্ত কৰাৰ দাবী উত্থাপন কৰি আহিছে। লাডাখত চেপা উত্তেজনা: কমেও ৫০ প্ৰতিবাদকাৰীক আটক বিগত দুদিন ধৰি অশান্ত হৈ থকাৰ পাছত লাডাখত হিংসাত্মক ঘটনা সম্প্রতি হ্রাস পালেও চেপা উত্তেজনা বিৰাজ কৰি আছে।
এনে পৰিস্থিতিৰ মাজত নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে প্ৰতিবাদকাৰীক গ্ৰেপ্তাৰ আৰু আটক কৰি আছে। আজি সন্ধিয়া পর্যন্ত ৫০ জনক নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে আটক কৰে। ইণ্টাৰনেটত আৰোপ কৰিছে নিষেধাজ্ঞা। উপ-ৰাজ্যপাল কবিন্দ গুপ্তাই ঘোষণা কৰিছে কঠোৰ সান্ধ্য আইন। নিয়োগ কৰিছে বৃহৎ সংখ্যক অর্ধ-সামৰিক বাহিনীৰ জোৱান। ইতিমধ্যে কেন্দ্রই লাডাখলৈ এজন বিশেষ প্রতিনিধি প্ৰেৰণ কৰিছে। এই প্রতিনিধিজনৰ স’তে কে’বালানি আলোচনাত মিলিত হৈছে উপ-ৰাজ্যপাল। চৰকাৰী সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি দুয়োৰে আলোচনাত মূলতঃ ঠাই পায় পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণৰ বিষয়ে। আনহাতে, অহা ছয় অক্টোবৰত লাডাখৰ প্ৰতিনিধিৰ স’তে কেন্দ্ৰ আলোচনাত মিলিত হোৱাৰ কথা।