পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফলে আগন্তুক ২০২৯ৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ দিশ নির্ণয় কৰিব বুলি ৰাজনৈতিক বিশ্লেষকসকলে মন্তব্য কৰিছে।
দেশজুৰি চৰ্চালৈ অহা পশ্চিমবংগৰ নিৰ্বাচনক লৈ নৰেন্দ্ৰ মোদী-অমিত শ্বাহৰ বৃহৎ ‘ৰণসজ্জা’ই প্রত্যাশিত ফল দি বিজেপিক ২০২৯ৰ পথ মসৃণ কৰি তুলিবনে বুলিও সমান্তৰালভাৱে চৰ্চিত হৈছে। পশ্চিমবংগ দখল কৰিবলৈ সক্ষম হ’লে উত্তৰ, মধ্য আৰু পূৱ ভাৰতৰ অধিকাংশ ৰাজ্যই বিজেপিৰ কুক্ষিগত হ’ব।
তদুপৰি বিগত লোকসভা নির্বাচনত দলৰ দুৰ্গ স্বৰূপ উত্তৰ প্ৰদেশত আসন যথেষ্ট হ্রাস পায়। এনে পৰিপ্ৰেক্ষিততে মোদী-শ্বাহে বংগ জয়ৰ ‘অভিযান’ত কোনো ত্রুটি নৰখা বুলি চর্চা হৈছে। ‘ঝালমুৰি’ৰ ৰাজনীতি, নির্বাচন আয়োগে কেন্দ্রীয় বাহিনীবে অভেদ্য দুর্গত পৰিণত কৰা পশ্চিমবংগ বিধানসভা নির্বাচনৰ দ্বিতীয় তথা অন্তিম পৰ্যায়ৰ ভোটগ্রহণ অহা বুধবাৰে সম্পন্ন হ’ব।
সেই অনুসৰি সোমবাৰে বিয়লি পাঁচ বজাত প্ৰচাৰ অভিযানৰ অন্ত পৰে। ১৪২ টা সমষ্টিৰ বাবে হ’বলগীয়া এই নির্বাচনৰ প্ৰাকক্ষণত গভীৰভাবে ভোটাৰসকল মেৰুবিভাজিত হোৱাৰ সমান্তৰালভাবে এই পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ উত্তাপ অধিক বৃদ্ধি পায়। তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ মুৰব্বী তথা মুখ্যমন্ত্রী মমতা বেনার্জীয়ে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচন উপলক্ষে প্ৰচাৰ অভিযানৰ অন্তিম দিনলৈকে অবিশ্বাস্য ধৰণে ৬০ খন সভাত ভাষণ দিয়ে।
কালি প্ৰচাৰ অভিযানৰ অন্তিম দিনা দক্ষিণ কলকাতাত মমতাই অংশগ্রহণ কৰা এক সমদলত জনসমুদ্ৰৰ সৃষ্টি হয়। পথৰ দুয়োপাৰে আৰু চহৰৰ অট্টালিকাসমূহৰ বাহিৰত অবস্থান কৰিও অনেকে মমতালৈ শুভেচ্ছা জনায়। এই সমদলে দক্ষিণ কলকাতাৰ সুকান্ত সেতুৰ পৰা ঢাকুৰীয়া, গোলপার্ক হৈ গৰিয়াহাট আৰু হাজৰা তথা গোপাল নগৰ ভ্ৰমণ কৰে। অৱশ্যে কালি মমতাই কোনো প্ৰচাৰ সভাত অংশ নল’লে।
উল্লেখ্য যে বিগত ২০২১ৰ বিধানসভা নির্বাচনত ‘খেলা হবে’ ধ্বনি দি মমতাই বিজেপিক ধৰাশায়ী কৰে। এইবাৰ তেওঁ এই ধ্বনি অধিক সবল কৰি ‘দূৰম্ভ খেলা হবে’ ধ্বনি দিছে। তদুপৰি তেওঁ বিভিন্ন ৰাজ্যত বাংলা ভাষী লোক নির্যাতনৰ বলি হোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি ইয়াৰ পোটক লোৱাৰো হুংকাৰ দিছে। মমতাই লগতে অভিযোগ উত্থাপন কৰি আহিছে যে নির্বাচন আয়োগে বিজেপিৰ কথা মতে কৰিছে। আনকি বিজেপিৰ শ্রুতলিপিত একাংশ আৰক্ষী বিষয়ায়ো কাম কৰাৰো অভিযোগ উত্থাপন কৰি পুনৰ ক্ষমতালৈ আহিলে এইসকল আৰক্ষী বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ হুংকাৰ দিছে তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ মুৰব্বীগৰাকীয়ে। মমতাই সজোৰে দাবী উত্থাপন কৰিছে যে তৃণমূল কংগ্রেছে যোৱাবাৰতকৈ অধিক আসন জয় কৰি চতুৰ্থবাৰলৈ ক্ষমতালৈ প্রত্যাবর্তন কৰিব।
কালি মমতাই দক্ষিণ কলকাতাৰ বজাৰসমূহ ভ্ৰমণ কৰি দোকানী-পোহাৰীসকলৰ স’তে মত বিনিময় কৰে। বজাৰৰ ঠেক গলিসমূহতো প্রৱেশ কৰি তেওঁ শাক-পাচলিৰ বেপাৰী আদিৰ স’তে মত বিনিময় কৰি বিভিন্ন অত্যাবশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ মূল্যৰ বিষয়ে বুজ লোৱাৰ লগতে আর্থিকভারে দুর্বল আৰু দৰিদ্ৰ লোকসকলৰ বাবে কল্যাণমূলক আঁচনি অব্যাহত ৰখাৰ প্রতিশ্রুতি দিয়ে।
উল্লেখ্য যে প্রধানমন্ত্রী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ৰাজ্যখনৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচনৰ নখন প্ৰচাৰ সভাত অংশগ্রহণ কৰে। এই প্ৰচাৰ সভাসমূহত তেওঁ বিজেপিয়ে বাঙালীসকলক পৰিত্ৰাণ দিয়াৰ প্রতিশ্রুতি দোহাৰে। তৃণমূল কংগ্রেছ, বাঁওজোঁট আৰু কংগ্রেছক আক্রমণ কৰি আজিও মোদীয়ে এখন প্ৰচাৰ সভাত ভাষণ দিয়ে। যোৱা নিশা তৃণমূল কংগ্রেছ আৰু বিজেপি কর্মীৰ মাজত হতাহতি সংঘটিত হোৱা উত্তৰ ২৪ পৰগণাৰ জগদ্দলত আয়োজিত এই সভাত ভাষণত মোদীয়ে এক গেৰাণ্টীও দিয়ে।
তেওঁ কয়, ‘তোষণৰ ৰাজনীতিৰ পৰা পশ্চিমবংগক মুক্তি দিম।’ নেতাজী সুভাষ চন্দ্র বসুৰ উক্তি সোঁৱৰণ কৰি তেওঁ লগতে কয়, ‘আপোনালোকে ৭০ বছৰ কংগ্ৰেছ, বাঁও, তৃণমূলক দিলে। এটা সুযোগ বিজেপি, মোদীক দিয়ক। সকলোবে মিলি বাঙালীক সব বান্ধোনৰ পৰা মুক্তি দিম।’ এইবাৰ বিজেপিয়ে ৰাজ্যখনত চৰকাৰ গঠন কৰিব বুলিয়ে মোদীয়ে দৃঢ়তাৰে দাবী কৰে।
তেওঁ কয়, ‘ইয়াত এইখনেই মোৰ শেষ প্ৰচাৰ সভা। মই ইয়াৰ য’লৈকে গ’লো, তাতে মানুহৰ মাজত উন্মাদনা দেখিলো। গতিকে মোৰ বিশ্বাস হৈছে যে অহা চাৰি মে’ৰ পাছত বিজেপিৰ শপতগ্রহণ অনুষ্ঠান আহিব।’
একেদৰে মোদীৰ দীর্ঘকালৰ ঘনিষ্ঠ তথা কেন্দ্রীয় গৃহমন্ত্রী অমিত শ্বাহেও দ্বিতীয় পর্যায়ৰ নিৰ্বাচনত ব্যাপক প্ৰচাৰ চলায়। আজি প্ৰচাৰৰ অন্তিম দিনা তেওঁ দক্ষিণ ২৪ পরগণাৰ বেহালাৰ পৰা পশ্চিম কেন্দ্রলৈ এক বোড শ্ব’ত অংশ লয়। এই বোড শ্ব’ত দিয়া ভাষণত তেওঁ তৃণমূল কংগ্রেছক তীক্ষ্ণ ভাষাৰে সমালোচনা কৰে। নির্বাচন শেষ হোৱাৰ সাত দিন পাছলৈকে পশ্চিমবংগত চিআৰপি বাহিনী থাকিব। হিংসা হ’ব নোৱাৰে। আপোনালোকে চিন্তা নকৰিব।’ শ্বাহে দ্বিতীয় পর্যায়ৰ নির্বাচনী প্ৰচাৰ উপলক্ষে ১০ খন প্ৰচাৰ সভাত অংশগ্ৰহণ কৰে।
ইপিনে, তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ জ্যেষ্ঠ নেতা তথা তেওঁৰ ভতিজাক অভিষেক বেনাৰ্জীয়ে ৪১ খন প্ৰচাৰ সভাত অংশ লয়। এইবাৰ বিজেপিৰ প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ চৰ্চাৰ সংযোজন কৰে উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্রী যোগী আদিত্যনাথে। বুলড’জাৰ যোগী ৰূপেও খ্যাত মুখ্যমন্ত্রীজনে আজি প্ৰচাৰ অভিযানৰ অন্তিম দিনা তাৰকেশ্বৰ সমষ্টিৰ বিজেপি প্রার্থী সন্ত পানক লৈ তাৰকানাথ মন্দিৰত পূজা-সেৱা আগবঢ়ায়। এনেদৰে দ্বিতীয় পর্যায়ৰ নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ প্রাবল্য প্রথম পর্যায়তকৈ বহুগুণে বৃদ্ধি পায়।
উল্লেখ্য যে কালি প্ৰচাৰ অভিযান অন্ত পৰাৰ দুদিন পূৰ্বৰ পৰা ভোটগ্রহণ অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া সমষ্টিসমূহৰ বিভিন্ন স্থানত এলানি হিংসাত্মক ঘটনা সংঘটিত হয়। উত্তৰ ২৪ পৰগণা, জগদ্দল, হুগলিৰ গোঘাট, পূব বর্ধমানৰ পূৰ্বস্থলী, দক্ষিণ ২৪ পৰগণাৰ ভাঙড়ত সংঘটিত সংঘাতত দুই দলৰ বহুসংখ্যক কর্মী আহত হয়।
এইবাৰ বাঁওজোঁটেও কিছু ভাল প্রদর্শন কৰিব বুলি চৰ্চা হৈছে। ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে কংগ্ৰেছ নেতা বাহুল গান্ধীয়েও ৰাজ্যখনত নির্বাচনী প্ৰচাৰ চলাই বিজেপি, তৃণমূল উভয়কে দুর্নীতিগ্রস্ত আখ্যাৰে সমালোচনাৰে থকা-সৰকা কৰিছে। সাবদা আৰু ৰ’জভেলী কেলেংকাৰিৰ প্ৰসংগ উত্থাপন কৰি এক প্ৰচাৰ সভাত ৰাহুলে কয়, ‘মমতা বেনাৰ্জী আৰু প্রধানমন্ত্রী মোদী একেটা মুদ্রাৰে ইপিঠি-সিপিঠি।’
পশ্চিমবংগৰ নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰ চলাবলৈ আহি আপৰ মুৰব্বী অৰবিন্দ কেজৰিৱালেও কিছু পানী ঘোলা কৰে। তৎসত্ত্বেও মোদী ‘জালমুৰি’ ৰাজনীতি আৰু ইভিএম লৈ মমতাই কৰা সংশয়হে চর্চাত আছে। উল্লেখ্য যে পশ্চিমবংগত নির্বাচনী প্ৰচাৰ চলাবলৈ অহাৰ সময়ত অলপতে মোদীক ঝাৰগ্ৰামত এখন বিপণীৰ পৰা ১০ টকা দি জালমুৰি ক্ৰয় কৰি খোৱা দেখা পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিডিঅ’ আৰু ফটো সামাজিক মাধ্যমত আপলোড কৰি বিজেপিয়ে ব্যাপক প্ৰচাৰ চলায়। তদুপৰি প্রধানমন্ত্রী মোদীয়ে তেওঁৰ জালমুৰি গ্ৰহণৰ কথা উল্লেখ কৰি কয়, ‘জয়ৰ পাছত আমি জালমুৰি বিতৰণ কৰিম। মই জালমুৰি খালো; কিন্তু জুলা তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ গাত লাগিল।’ অৱশ্যে একাংশই কটাক্ষ কৰি আহিছে যে মোদীয়ে জালমুৰি ক্ৰয় কৰি খোৱা এই ঘটনা দৰাচলতে এক নাটকহে। বিপণীখনৰ দোকানীজন তেওঁৰ সুৰক্ষাত নিয়োজিত স্পেচিয়েল প্রটেকছন গ্ৰুপৰ কমান্ডোহে আছিল বুলিও বহুতে কটাক্ষ কৰি আহিছে। মোদীয়ে ভোটাৰৰ মন জয়ৰ উদ্দেশ্যে বিখ্যাত হুগলি নৈয়ো ভ্রমণ কৰে।
আনহাতে, মমতাই বিভিন্ন প্ৰচাৰ সভাত সঘনে ইভিএমক লৈ সংশয় প্রকাশ কৰে। ২০২১ৰ নিৰ্বাচনত নন্দীগ্রাম সমষ্টিত পৰাজয়বৰণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰি মমতাই কয়, ‘কেন্দ্রীয় বাহিনীয়ে ইভিএম কব্জা কৰিব পাৰে। তেওঁলোক নির্বাচন আয়োগৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱান্বিত হৈছে। নির্বাচন আয়োগলৈ চাওক। ইভিএম যাতে কব্জা কৰিব নোৱাৰে, সেয়া নিশ্চিত কৰাটো আপোনালোকৰ দায়িত্ব। এতিয়া ইমান লোডশেডিং হ’বলৈ ধৰিছে কিয়? ইয়ে এক অসৎ অভিপ্রায়ৰ ইংগিত স্পষ্ট কৰে।’
যোৱাবাৰ নন্দীগ্রামত চাৰি হেজাৰ ভোটত আগবাঢ়ি থকাৰ পাছতো পৰাজয়বৰণ কৰা বুলি উল্লেখ কৰি মমতাই পুনৰ কয়, ‘ভোটগণনা কেন্দ্রলৈ বিদ্যুৎ যোগান ব্যাহত হোৱাৰ পাছতে সামাজিক গতি সলনি হৈছিল।’
উল্লেখ্য যে যোৱা ২৩ এপ্ৰিলত তামিলনাডুৰ স’তে অনুষ্ঠিত ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচনত ইতিহাস সৃষ্টি কবি ৯৩.২ শতাংশ ভোটদান হয়। ১৬ খন জিলাত অনুষ্ঠিত এই নির্বাচনত ৩.৩৬ কোটিৰো অধিকে ভোটদান কৰে। সৰ্বাধিক ৯৬.২ শতাংশ ভোটদান হয় বিজেপিৰ জনপ্রিয়তা থকা কোচবিহাৰত। এই ধাৰালৈ চাই বুধবাৰে অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচনতো ব্যাপক হাৰত ভোটদান হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। ফলাফল অহা চাৰি মে’ত অসম, তামিলনাডু, কেৰালা আৰু পুড়ুচেৰী বিধানসভা নির্বাচনৰ স’তে একেলগে ঘোষিত হ’ব।