Gaurav gogoi special speech in Loksabha:
লোকসভাত সংবিধানৰ ১৩১ সংখ্যক সংশোধনীৰ বিৰোধিতাৰে সাংসদ তথা লোকসভাৰ বিৰোধী দলৰ উপ-দলপতি গৌৰৱ গগৈ সংসদত উপস্থাপন কৰা সম্পূৰ্ণ ভাষণতো ৷ সংসদৰ বিশেষ অধিৱেশনত গৌৰৱ গগৈয়ে কয়, মই মোৰ দলৰ হৈ সংবিধানৰ ১৩১ তম সংশোধনীৰ বিৰোধিতা কৰি নিজৰ বক্তব্য আগবঢ়াইছোঁ। ছাৰ, অলপ আগতে আমি আইন মন্ত্ৰী অৰ্জুন মেঘৱালৰ কথা শুনিলোঁ। তেখেতৰ কথা শুনি এনেকুৱা লাগিছিল যেন সদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবেহে মহিলা সংৰক্ষণৰ ওপৰত চৰ্চা হৈছে। আজি আনন্দৰ দিন, আজি উল্লাসৰ দিন, আজি বিধেয়কখন গৃহীত হ’বলৈ গৈ আছে, এইটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে হৈছে, ঐতিহাসিক ঘটনা হৈছে— এনেধৰণৰ এটা পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিবলৈ তেওঁ চেষ্টা কৰিছে। কিন্তু আজিৰ পৰা ৩ বছৰ আগতেও তেতিয়াৰ মাননীয় গৃহমন্ত্ৰী ডাঙৰীয়াই ঠিক একেধৰণৰ কথাই কৈছিল। আপুনি যদি দুয়োৰে বক্তব্য শুনে, তেন্তে মোৰ ধাৰণা হয় যে সেই সময়ত মাননীয় গৃহমন্ত্ৰীয়ে যি কৈছিল, তাৰে ৯০ শতাংশই আজি আইন মন্ত্ৰীয়ে আমাক পঢ়ি শুনালে।
সেই সময়তো গৃহমন্ত্ৰীয়ে আমাক সকলোকে শুভ আৰম্ভণিৰ বাবে আহ্বান জনাইছিল যে আহক, ২০২৩ চনৰ আগতে পাঁচবাৰ মহিলা সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণৰ আইন অনা হৈছে, এইবাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদী ডাঙৰীয়াই এক শক্তিশালী পদক্ষেপ লৈছে, এইবাৰ কামটো হৈ যাব। সেই সময়তো একেই কথা আছিল আৰু আজিও আমি আপোনাৰ সন্মুখত একেই কথাকে কৈছোঁ যে আমাৰ দল কংগ্ৰেছ মহিলা সংৰক্ষণৰ পক্ষত আছে। কিন্তু অনুগ্ৰহ কৰি মহিলা সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াটো সৰল কৰক যাতে যি সময়ত আইনখন গৃহীত হ’ব, সেই সময়তেই ই কাৰ্যকৰী হয় আৰু আমাৰ লোকসভাৰ বৰ্তমানৰ যি ৫৪৩ খন আসনৰ সংখ্যা, তাৰ ওপৰত ই প্ৰয়োগ হওক। ইয়াক সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ (Delimitation) সৈতে সাঙুৰি নল’ব। সেই সময়তো আমি এই কথা কৈছিলোঁ আৰু আজিও কৈ আছোঁ। সেই সময়ত লোকসভাত আমাৰ কংগ্ৰেছ দলৰ নেত্ৰী শ্ৰীমতী ছোনিয়া গান্ধীয়েও এই একেই কথাই কৈছিল যে আমি মহিলা সংৰক্ষণৰ পক্ষত আছোঁ, কিন্তু ইয়াক আপোনালোকে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ সৈতে সাঙুৰি নিদিব আৰু ২০২৪ চনৰ নিৰ্বাচনতে ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰক।
সেই সময়ত আমি এই অনুৰোধ জনাইছিলোঁ, কিন্তু আমাক গৃহমন্ত্ৰীয়ে কৈছিল যে নহয়, ডিলিমিটেচন কমিচন বা সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আয়োগ গঠন কৰিব লাগিব। মই গৃহমন্ত্ৰীৰ সেই ভাষণৰ এটা শাৰী এই চৰ্চালৈ আনিব বিচাৰিছোঁ। তেওঁ নিজেই কৈছিল যে ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচন শেষ হোৱাৰ লগে লগে লোকপিয়ল হ’ব, লগে লগে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ হ’ব আৰু লগে লগে মহিলা সংৰক্ষণ কাৰ্যকৰী হ’ব। এতিয়া ৩ বছৰত এনেকুৱা কি পৰিস্থিতি সলনি হ’ল? ৩ বছৰত এনে কি সালসলনি আহিল যে লোকসভা নিৰ্বাচনৰ মাত্ৰ দুবছৰহে পাৰ হৈছে আৰু যদি আপুনি এই বিধেয়কৰ ‘Statement of Objects and Reasons’ পঢ়ে, তেন্তে চৰকাৰে নিজেই আজি কৈছে যে পৰৱৰ্তী লোকপিয়ল আৰু পৰৱৰ্তী সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে বহুত সময় লাগিব আৰু ইয়াত যথেষ্ট পলম হ’ব। এই দুয়োটা কথা সম্পূৰ্ণ বেলেগ।
স্বয়ং ৩ বছৰ আগতে গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে সদনত সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আৰু লোকপিয়লক মহিলা সংৰক্ষণৰ সৈতে সংযোগ কৰি আমাক আশ্বাস দিছিল যে পৰৱৰ্তী চৰকাৰ অহাৰ লগে লগে লোকপিয়ল আৰু সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ হ’ব। আৰু আজিও তেওঁলোকে কৈছে যে লোকপিয়লৰ কাম আৰম্ভ হৈছে। অলপ আগতে গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে ক’লে যে ঘৰৰ সংখ্যা গণনা আৰম্ভ হৈছে। তাৰপাছত ব্যক্তিগত লোকপিয়ল আৰম্ভ হ’ব। তেন্তে কিয় আপুনি আপোনাৰ বিলত কৈছে যে পৰৱৰ্তী লোকপিয়ল আৰু সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ অনুশীলনত বহুত সময় লাগিব? ইয়াৰ পৰা আমি কি বুজিম? ইয়াৰ পৰা আমি এইটোৱেই বুজিব পাৰোঁ যে ক’ৰবাত নহয় ক’ৰবাত আপোনালোক প্ৰকৃততে মহিলা সংৰক্ষণৰ পক্ষত নাই। আপোনালোকে বাৰে বাৰে মহিলা সংৰক্ষণত বিভিন্ন ধৰণৰ বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে যাতে ইয়াক আৰু পিছুৱাই দিব পৰা যায়। যিটো কাম সহজকৈ আৰু সৰলকৈ হ’ব পাৰিলেহেঁতেন, তাত আপোনালোকে জটিলতাৰ সৃষ্টি কৰি পলম কৰিছে। ২০২৩ চনত যদি আপোনালোকে আমাৰ কথা শুনিলেহেঁতেন, তেন্তে ২০২৪ চনতে মহিলা সংৰক্ষণ কাৰ্যকৰী হ’লহেঁতেন। আজিও আমি কৈছোঁ যে এই মহিলা সংৰক্ষণক সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ সৈতে সংযোগ নকৰিব। মহিলা সংৰক্ষণ আনক। বৰ্তমান আমাৰ যি ৫৪৩ খন আসনৰ শক্তি আছে, তাৰ ওপৰতে ইয়াক প্ৰয়োগ কৰক। আমি আপোনালোকক সম্পূৰ্ণ সমৰ্থন দিম। ২০২৯ চনত আনিব বিচাৰিছে, আনক। কিন্তু আপোনালোকে যি প্ৰতীকবাদৰ ৰাজনীতি (Politics of Symbolism) কৰিছে, সেয়া এই বিধেয়কখনত স্পষ্টকৈ দেখা গৈছে। এইখন মহিলাক সংৰক্ষণ দিয়াৰ বিল নহয়, এইখন পিছদুৱাৰেদি দেশত সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ বিলহে। এইটোৱেই আপোনালোকৰ উদ্দেশ্য। মহিলা সংৰক্ষণ বিলখনত কেৱল এটা লেবেলহে লগোৱা হৈছে। কিমান দুখৰ আৰু লাজৰ কথা যে মহিলা সংৰক্ষণক আপোনালোকে ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে। নিজৰ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য লুকুৱাবলৈ আপোনালোকে আন কোনো বিধেয়ক বিচাৰি নাপালে নেকি?
দ্বিতীয় কথাটো হ’ল পলম কিয়? প্ৰথমটো সন্দেহ হয় যে আপোনালোক মহিলা সংৰক্ষণৰ পক্ষত নাই, নহ’লে লগে লগে লৈ আহিলহেঁতেন। আৰু দ্বিতীয়টো সন্দেহ হ’ল আপোনালোক জাতিভিত্তিক লোকপিয়লৰ পক্ষত নাই। কাৰণ ২০২৩ আৰু ২০২৬ চনৰ ভিতৰত এটা মাথোঁ পাৰ্থক্য আহিছে। ২০২৩ চনতো আপোনালোকৰ চৰকাৰ আছিল আৰু আজিও আছে। ২০২৩ চনত আপোনালোকে কৈছিল যে লোকপিয়ল হ’ব, সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ হ’ব আৰু তাৰপিছত মহিলা সংৰক্ষণ হ’ব। আজি আপোনালোকে কৈছে যে লোকপিয়লৰ আগতে মহিলা সংৰক্ষণ অনাৰ চেষ্টা কৰিব লাগে। কি পাৰ্থক্য আহিল? পাৰ্থক্য মাত্ৰ ইমানেই যে সমগ্ৰ ‘ইণ্ডিয়া এলায়েন্স’ আৰু বিভিন্ন বিৰোধী দলৰ হেঁচাৰে ৰাহুল গান্ধীয়ে আপোনালোকৰ চৰকাৰক বাধ্য কৰালে যে আপোনালোকে লোকপিয়লৰ লগত জাতিভিত্তিক লোকপিয়লো কৰিব লাগিব। যাৰ উল্লেখ আপোনালোকে এখন প্ৰেছ ৰিলিজৰ জৰিয়তে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কৰিছিল। হেঁচাত পৰিহে এই কামটো কৰা হৈছিল। আপোনালোক ইয়াৰ পক্ষত নাছিল। ইয়াৰ আগতে সদনৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰত আমাক কিমান সমালোচনা কৰা নহ’ল! কেতিয়াবা ‘আৰবান নক্সাল’, কেতিয়াবা ‘দেশদ্ৰোহী’— কি কি যে কোৱা নহ’ল! আমি দেশখন ভাগ কৰিব বিচাৰোঁ বুলিও অভিযোগ কৰা হ’ল। কিন্তু যেতিয়া আপোনালোকে নিজেই দেখিলে যে দেশৰ অতি পিছপৰা শ্ৰেণী, সংখ্যালঘু, জনজাতীয় আৰু অনুসূচিত জাতিৰ লোকসকলে জাতিভিত্তিক লোকপিয়ল বিচাৰে, তেতিয়া বাধ্য হৈ আপোনালোকে ইয়াক স্বীকাৰ কৰিলে। এতিয়া আপোনালোকে সেই জাতিভিত্তিক লোকপিয়ল কৰিব বিচৰা নাই। আজিও সময় আছে, ২০২৬ চন হৈছে। আপুনি কৈছে যে কাম আৰম্ভ হৈছে। তেন্তে বিধেয়কখনত কিয় লিখিছে যে ‘যথেষ্ট সময়’ (Considerable time) লাগিব আৰু ৰাজনীতিত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণত পলম হ’ব? অৰ্থাৎ আপোনালোক জাতিভিত্তিক লোকপিয়লৰ পক্ষত নাই। মই সেই অংশটো পঢ়ি দিব বিচাৰিছোঁ— “The next census and consequential delimitation exercise thereafter will take considerable time and thus delay the effective and dedicated participation of women in our democratic polity.”
মহিলা সংৰক্ষণ কাৰ্যকৰী কৰাৰ নামত আপোনালোকে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণক জোৰকৈ জাপি দিব বিচাৰিছে। আপোনালোকে বিধেয়কৰ ৩ নং দফাত সংবিধানৰ ৮১ নং অনুচ্ছেদৰ সংশোধনীৰ কথা আনিছে যে ৮৫০ জন সদস্য হ’ব লাগে। এই সংখ্যাটো ক’ৰ পৰা আহিল? এই সংখ্যা কোনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে? চৰকাৰে নিজেই সংবিধানত লিখা কথাখিনি উলংঘা কৰিছে যে ২০২৬ চনৰ লোকপিয়লৰ পাছতহে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ হ’ব। আজি চৰকাৰে ৮১ নং অনুচ্ছেদটো নোহোৱা কৰি নিজৰ হাতত ক্ষমতা ল’ব বিচাৰিছে যে আমি লোকপিয়ললৈ ৰৈ নাথাকোঁ আৰু আসনৰ সংখ্যা ৮৫০ কৰিম। এই সংখ্যাটো ক’ৰ পৰা আহিল? নাগপুৰৰ পৰা আহিল নেকি? কোনো চৰকাৰী নথি বা সংসদীয় কমিটিৰ ৰিপ’ৰ্টত ইয়াৰ উল্লেখ আছে নেকি? নে আকাশৰ পৰা পৰিল? চৰকাৰৰ এই বিধেয়কখন উত্থাপন কৰাৰ কোনো বিধায়িনী যোগ্যতা (Legislative competence) নাই যে তেওঁলোকে নিজেই ঠিক কৰিব সদনৰ সংখ্যা কিমান বৃদ্ধি হ’ব লাগে।
বাৰে বাৰে এইটোৱেই প্ৰমাণ হৈছে যে আপোনালোকে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণক এক ৰাজনৈতিক অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছে। আমাৰ সংবিধান প্ৰণেতাসকলৰ উদ্দেশ্য এনেকুৱা নাছিল। সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ উদ্দেশ্য আছিল যে জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগে লগে প্ৰশাসন আৰু সুশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ পুনৰ গঠন কৰা। কিন্তু আমি দেখিছোঁ যে এই চৰকাৰখনে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণক এক অতি নিম্নস্তৰৰ ৰাজনৈতিক আহিলালৈ পৰিণত কৰিছে। মই দুখন ৰাজ্যৰ উদাহৰণ দিব বিচাৰোঁ— জম্মু-কাশ্মীৰ আৰু অসম। জম্মু-কাশ্মীৰত সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল ব্যৱহাৰ কৰা হ’ল। আনহাতে অসমত ইয়াৰ দায়িত্ব নিৰ্বাচন আয়োগক দিয়া হ’ল আৰু তাত লোকপিয়লৰ আধাৰ হিচাপে লোৱা হ’ল ২০০১ চনক! আপুনি ভাবি চাওক, একেটা সময়তে এখন ৰাজ্যত ২০১১ চন আৰু আন এখনত ২০০১ চনৰ আধাৰত সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ হৈছে। এখন ঠাইত ‘ডিলিমিটেচন কমিচন’ আৰু আন এখনত নিৰ্বাচন আয়োগ। ইয়াৰ পৰা স্পষ্ট হয় যে এইটো নাগৰিকৰ সুবিধাৰ বাবে নহয়, কেৱল নিজৰ ৰাজনৈতিক শিপা মজবুত কৰিবলৈহে কৰা হৈছে। সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ অৰ্থ আছিল যে প্ৰতিটো লোকসভা বা বিধানসভা সমষ্টিৰ জনসংখ্যা প্ৰায় সমান হ’ব লাগে। অসমত কি হ’ল জানেনে? অসমত এটা লোকসভা সমষ্টিৰ জনসংখ্যা ১৪ লাখ আৰু আন এটাৰ ২৬ লাখ! আপুনি কাৰ সুবিধা চাইছে? ২৬ লাখ লোক থকা এটা লোকসভা সমষ্টি ইমান ডাঙৰ যে তাত কোনো প্ৰশাসনিক সুবিধা হ’ব নোৱাৰে। এনেকুৱা সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ হৈছে য’ত এখন বিধানসভাৰ অন্তৰ্গত ক’ৰবাত ৪ খন জিলা পৰিষদ আৰু ক’ৰবাত ২ খন। এটা পঞ্চায়তৰ ভোট ১০ খন ৱাৰ্ডত ভাগ হৈ গৈছে— ২ টা এটা বিধানসভাত, ৩ টা আন এটাত আৰু ৩ টা আন বিধানসভাত। এইটোৱেই হৈছে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ। আটাইতকৈ দুখৰ কথা যে আমি ইয়াক প্ৰত্যাহ্বান জনাব নোৱাৰোঁ। ইয়াক আমেৰিকাত ‘জেৰিমেণ্ডাৰিং’ (Gerrymandering) বুলি কোৱা হয়— সম্পূৰ্ণ ৰাজনৈতিক শোষণ। সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণত ভৌগোলিক সংলগ্নতা (Geographical Contiguity) থাকিব লাগে, কিন্তু এতিয়া এনেকুৱা সমষ্টি সৃষ্টি কৰা হৈছে যে এভাগ নদীৰ এইপাৰে আৰু এভাগ পাহাৰৰ সেইপাৰে। এইটো কেনেধৰণৰ ভৌগোলিক সংলগ্নতা? আপোনালোকে মানচিত্ৰখন চাওক ছাৰ।
অসম আৰু জম্মু-কাশ্মীৰত যি কৰিলে, এতিয়া মহিলা সংৰক্ষণৰ জৰিয়তে গোটেই দেশতে তাকেই কৰিব বিচাৰিছে। এয়া মহিলাসকলৰ বাবে অপমানজনক। ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থৰ বাবে আপোনালোকে মহিলা সংৰক্ষণক দুৰ্ব্যৱহাৰ কৰিছে। আপোনালোকে ভাৰতীয় সংস্কৃতি, দেৱ-দেৱী, উপনিষদ আৰু পুৰাণৰ কথা কয়, কিন্তু আপোনালোকৰ উদ্দেশ্য হ’ল সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ ৰাজনীতি। আমাৰ সন্দেহ হয় যে— ১) আপোনালোক মহিলা সংৰক্ষণৰ পক্ষত নাই, ২) আপোনালোক জাতিভিত্তিক লোকপিয়লৰ পক্ষত নাই, ৩) আপোনালোকে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ জনহিতৰ সলনি নিজৰ স্বাৰ্থত কৰিব বিচাৰে আৰু ৪) আপোনালোকে সংবিধানক দুৰ্বল কৰিব বিচাৰে। সংবিধানৰ ৮১ নং অনুচ্ছেদত ২০২৬ চনৰ লোকপিয়লৰ পাছতহে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ কথা লিখা আছে। আজি আপোনালোকে এই বিলৰ জৰিয়তে সেই সাংবিধানিক সুৰক্ষাক দুৰ্বল কৰিছে। এই বিলখন মহিলা বিৰোধী, জাতিভিত্তিক লোকপিয়ল বিৰোধী, সংবিধান বিৰোধী আৰু আমাৰ দেশৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গাঁথনিৰ (Federal Structure) বিৰোধী।
আমাৰ দেশত যেতিয়া ৰাজ্যসমূহৰ গঠন হৈছিল, তেতিয়া জনসংখ্যা নহয়, ভাষাকহে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনজাতিসকলে নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈহে সুকীয়া ৰাজ্য বিচাৰিছিল। তাৰ ফলস্বৰূপে স্বাভাৱিকতে তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা কম হ’ল। আজি তেওঁলোকৰ সেই পৰিচয়ৰ যুঁজখনৰ বাবেই তেওঁলোকক শাস্তি দিয়া হৈছে নেকি? কাৰণ জনসংখ্যাৰ আধাৰত তেওঁলোকৰ শক্তি কেতিয়াও ইমান বেছি নহ’ব যে নাগালেণ্ড, অৰুণাচল বা মিজোৰামৰ পৰা কোনোবাই আহি সদনত শক্তিশালীকৈ মাত মাতিব পাৰিব। আজিও দেশৰ বহু অঞ্চলত সুকীয়া ৰাজ্যৰ দাবী উঠিছে, যেনে গোৰ্খাসকলৰ দাবী। যেতিয়া তেওঁলোক সুকীয়া হ’ব, তেতিয়া জনসংখ্যাৰ নামত তেওঁলোকক দুৰ্বল কৰা হ’ব নেকি?
আমাৰ সতীৰ্থ সাংসদ কে.চি. বেণুগোপালে কোৱাৰ দৰে আমাৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী স্বৰ্গীয় ইন্দিৰা গান্ধী আৰু স্বৰ্গীয় অটল বিহাৰী বাজপেয়ীয়ে যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ বাবে কেৱল মাত্ৰ জনসংখ্যাৰ ভিত্তিত সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণত নিষেধাজ্ঞা (Freeze) লগাইছিল। আজি আপোনালোকে নিজকে তেওঁলোকতকৈও ডাঙৰ বুলি ভাবিছে নেকি? জনসংখ্যাৰ এই বিষয়টো আৰু ভাৰসাম্যৰ কথাটো আমি গভীৰভাৱে বুজিব লাগিব। সকলো ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু দলসমূহৰ লগত আলোচনা কৰিহে আগবাঢ়িব লাগে। আপোনালোকে মহিলা সংৰক্ষণৰ নামত সকলোতে নিজৰ মইমতালি (Bulldoze) চলাইছে। আমি আকৌ কৈছোঁ— মহিলা সংৰক্ষণ আনক, আমি বিৰোধিতা কৰা নাই। কিন্তু ইয়াক সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ জালৰ পৰা বাহিৰ কৰক। ইয়াক সৰল কৰক আৰু কাৰ্যকৰী কৰক।
মই পুনৰ ক’ব বিচাৰোঁ যে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণক লৈ দেশত গুৰুতৰ প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে। আমাৰ পূৰ্বৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলে যি ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিছিল, তাক আপোনালোকে ৰাজনৈতিক লাভৰ বাবে নষ্ট নকৰিব। ৰাহুল গান্ধীয়ে কোৱাৰ দৰে ভাৰত হ’ল ৰাজ্যসমূহৰ এটা সংঘ (Union of States)। ইয়াত কোনো ৰাজ্যৰ জনসংখ্যা বেছি হ’ব পাৰে বা কম হ’ব পাৰে, কিন্তু জনসংখ্যাৰ আধাৰত কাৰো ৰাজনৈতিক শক্তি কম-বেছি কৰিব নালাগে। সকলোৱে গুৰুত্ব পাব লাগে যাতে ভাৰতৰ অখণ্ডতা ৰক্ষা পৰে। সেয়েহে সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ ওপৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ আলোচনা হ’ব লাগে। মহিলা সংৰক্ষণক এই জটিলতাৰ পৰা মুক্ত কৰক। এখন সৰল বিল আনক আৰু আমাৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰক। যিহেতু এই বিলখন অসাংবিধানিক, মহিলা বিৰোধী, জাতিভিত্তিক লোকপিয়ল বিৰোধী আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গাঁথনিৰ পৰিপন্থী, সেয়েহে আমি এই বিলখনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছোঁ।