ঠিক দুবছৰ আগত ২০১৯ৰ ডিচেম্বৰত চীনৰ উহানত ধৰা পৰিছিল এক ৰহস্যময় জ্বৰ । পাছৰ দুটা বছৰত কোটি কোটি সংক্রমণ ঘটিছে সমগ্ৰ বিশ্বত । ৫২ লাখৰো অধিক লোকৰ মৃত্যু হৈছে । কিন্তু বিগত দুবছৰেও জানিব পৰা নগ’ল ছাৰ্ছ-ক’ভ-২-ৰ উৎস ।
অধিকাংশ বিজ্ঞানীয়েই বিশ্বাস কৰে, কোনো বনাঞ্চলত ভাইৰাছটোৰ জন্ম হৈছিল । হয়তো বাদুলীৰ শৰীৰৰ পৰা মানুহৰ শৰীৰত বিয়পিছিল ভাইৰাছটো । নতুবা বাদুলীৰ পৰা অন্য কোনো প্রাণীৰ দেহত সংক্ৰমিত হৈ মানুহৰ শৰীৰত সংক্রমণ ঘটিছে । বিজ্ঞানীসকলৰ আন এটা দলে ধাৰণা কৰিছে, চীনৰ গৱেষণাগাৰৰ পৰা ভাইৰাছটো বিয়পিছে । কিন্তু ইয়াৰ নিশ্চিত উত্তৰ কাৰো তাত নাই ।
বিশেষজ্ঞসকলৰ একাংশৰ মতে, ইয়াৰ উত্তথ কোনো দিন জানিবও পৰা নাযাব । এনে পৰিস্থিতিত অধিকাংশ বিজ্ঞানীয়ে এই তত্ত্বতোতেই জোৰ দিছে, সংক্রমণটো ‘জুন’টিক’, অর্থাৎ প্রাণীদেহৰ পৰা মানৱদেহত ভাইৰাছৰ প্রৱেশ ঘটিছিল । তেওঁলোকৰ মতে, ভৱিষ্যতে নতুন ভাইৰাছ বা ভেৰিয়েন্টৰ সংক্রমণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ কৰ’না অতিমাৰীৰ পৰা পোৱা শিক্ষা সহায়ক হ’ব ।
উটা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞানী ষ্টফেন গোল্ডষ্টাইনে কয়, ‘‘গৱেষণাগাৰৰ পৰা কৰ’নাভাইৰাছ বিয়পাৰ তত্ত্বটো বহুতৰ দৃষ্টি গোচৰ হৈছিল । বিশেষকৈ ছ’চিয়েল মিডিয়াত । কিন্তু এনে কোনো প্রমাণ পোৱা নাই ।’’ এই বিষয়ত আগষ্টত ‘ছেল’ পত্রিকাত এটা প্ৰতিবেদন প্রকাশিত হয় । গোল্ডষ্টাইনসহ ২০ জন বিজ্ঞানীয়ে একজোঁট হৈ প্ৰতিবেদনটো তৈয়াৰ কৰিছিল ।
এই প্ৰতিবেদনৰ মুখ্য ভূমিকাত আছিল এৰিজোনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱবিজ্ঞানী মাইকেল ওৰোবে । তেওঁ কয়, ‘‘যিকোনো হ’ব পাৰে । একো অসম্ভৱ নহয় ।’’ এই প্ৰতিবেদনত অৱশ্যে জনাইছে, অন্য গৱেষকসকলৰ স’তে আলোচনা কৰি, যিসমূহ তথ্যপ্রমাণ পোৱা গৈছে সকলোখিনিত পৰ্যবেক্ষণ ‘জুন’টিক হাইপ’থেছিছ’ আৰু স্পষ্ট হৈছে ।
যোৱা মাহত ওৰোবে ক’ভিড-১৯ সংক্রমণৰ এটা টাইমলাইন প্রকাশ কৰিছিল । সেই প্ৰতিবেদনত তেওঁ লিখিছিল, উহানৰ হুৱানান ছিফুড হোলছেল বজাৰৰ পৰা প্রথম মানৱদেহত সংক্রমণটো ঘটিছিল বুলি জানোৱা হৈছে । এই বজাৰত জীৱিত জীৱ-জন্তুৰ বিক্রী হয় । ওৰোবে কয়, ‘‘গৱেষণাগাৰৰ পৰা ভাইৰাছ বিয়পাৰ থিয়ৰিয়ে একপ্রকাৰ মূল ঘটনাৰ পৰা লক্ষ্যভ্ৰষ্ট কৰিছিল ।’’
অৱশ্যে কোনেও কোনো থিয়ৰিত সমর্থন কৰা নাই । আমেৰিকান ৰাষ্ট্ৰপতি জ’ বাইডেনে তেওঁৰ চোৰাংচোৱা বাহিনীক পুংখানুপুংখভাৱে অতিমাৰী-তদন্ত পর্যালোচনা কৰাৰ নির্দেশ দিছে । সেই প্ৰতিবেদন তৈয়াৰ হোৱা এতিয়াও বাকী আছে । বিশেষজ্ঞসকলৰ একাংশই অৱশ্যে শংকা প্ৰকাশ কৰিছে, অতিমাৰীৰ উৎস কোনো দিন জানিব পৰা নাযাব ।