NASA :দৈনিক অগ্ৰদূত ডিজিটেল ডেস্ক: চন্দ্ৰৰ বুকুত বিশাল এক উজ্জ্বল দাগ। তাক ঘেৰি আছে ক’লা গহ্বৰে। সম্প্রতি সেই দৃশ্যই দৃষ্টিগোচৰ হৈছে নাছাৰ বিজ্ঞানীসকলৰ। ফলত তাক লৈয়েই আৰম্ভ হৈছে বিশেষ চর্চা; কিন্তু কিয় ইমান চর্চা?
একাংশ বিজ্ঞানীয়ে দাবী কৰিছে যে এই ধৰণৰ সদ্যোজাত গহ্বৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰাৰ সুযোগ তেওঁলোকৰ আগতে হোৱা নাছিল। চন্দ্ৰত গধুৰ কিবা কৰিলে কি অভিঘাত হয়, কিমান হয়, সেয়াও এইদৰে আগতে কেতিয়াও প্ৰত্যক্ষ কৰিব পৰা নাছিল গৱেষকসকলে। তেওঁলোকে মন্তব্য কৰিছে যে এই আৱিষ্কাৰক ‘শতাব্দীৰ শ্ৰেষ্ঠ’ বুলিও ক’ব পাৰি।
নাছাৰ বিজ্ঞানী ৰবাৰ্ট বাগনাৰে চন্দ্ৰৰ মানচিত্র বিশ্লেষণ কৰি চাইছিল। তেতিয়াই সেই বিশাল গহ্বৰটো তেওঁৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। নাছাৰ লুনাৰ ৰেকনেছাঁছ অৰবিটাৰ কেমেৰা (এলআৰঅ’চি) প্ৰযুক্তিৰ পৰা পোৱা ফটো, তথ্যক লৈ ৱাগনাৰে গৱেষণা আৰম্ভ কৰে।
সেই একেটা অংশৰ আগৰ আৰু পাছৰ ফটো মিলাই চাই তেওঁ। তাতেই দেখে যে চন্দ্ৰৰ সেই অংশত সম্প্রতি এটা গহ্বৰৰ সৃষ্টি হৈছে। বাগনাৰৰ সেই গৱেষণা ‘ছায়েন্স এডভান্সেছ’ পত্রিকাত প্রকাশ পাইছে।
ইপিনে, চন্দ্রক লৈ গৱেষণা কৰা টন মেকগেটচিনৰ মতে, ২০২৪ৰ ১১ এপ্ৰিলৰ পৰা ২২ মে’ৰ ভিতৰত চন্দ্ৰৰ পূব দিশে এই গহ্বৰ সৃষ্টি হৈছে। বিজ্ঞানীজনৰ নামানুসাৰেই এই গহ্বৰৰ নামকৰণ হৈছে ‘মেকগেটচিন’।
কিদৰে সৃষ্টি হ’ল এই গহ্বৰ?
একাংশ বিজ্ঞানীয়ে জনাইছে যে চন্দ্ৰৰ বুকুত একটা ধুমকেতু বা গ্রহাণু আছাৰ খাই পৰিছিল। তিনি মহলাৰ পৰা ছয় মহলা ঘৰৰ সমান আছিল সেই ধুমকেতু বা গ্রহাণু। তাৰ আঘাততে চন্দ্ৰৰ বুকুত সেই বিশাল গাঁতৰ সৃষ্টি হয়, যি প্রায় ৭২৮ ফুট বহল।
সমান্তৰালকৈ দুখন ফুটবল খেলপথাৰ সেই গাঁতত সোমাই যাব পাৰে। বিজ্ঞানীসকলে জনাইছে যে চন্দ্ৰৰ বুকুত সদায় ইমান ডাঙৰ গাঁতৰ সৃষ্টি নহয়। কোনো বস্তু আছাৰ খাই পৰাৰ ফলত ইমান প্ৰৱল অভিঘাতো সৃষ্টি নহয়। এশ বছৰত হয়তো এবাৰ চন্দ্ৰত এই ঘটনা ঘটে।
চন্দ্রত কোনো বায়ুমণ্ডল নথকাত ধুমকেতু বা উল্কাই গতি নেহেৰুৱাই পোনপটীয়াকৈ আঘাত হানে। তাৰ ফলত তাত ডাঙৰ ডাঙৰ গাঁতৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰৱল সংঘৰ্ষৰ ফলত চন্দ্ৰৰ মাটিৰ তলৰ অংশ ওপৰৰ ফালে গুচি আহে। বিজ্ঞানীসকলে এই প্রক্রিয়াক ‘লুনাৰ গাৰ্ডনিং’ বুলি কয়।
বিগত ১৭ বছৰ ধৰি নাছাৰ লুনাৰ ৰেকনেছাঁছ অৰবিটাৰে চন্দ্ৰক প্ৰপ্রদক্ষিণ কৰি আছে। ইয়াৰ মাধ্যমেৰে নাছাই চন্দ্ৰৰ তাপমাত্রা, বতৰ, পৰিৱেশ, ভূপৃষ্ঠক নিৰীক্ষণ কৰি আছে। তাত বিকিৰণ হয় নে নহয়, সেয়াও বিশ্লেষণ কৰি চাইছে। সেয়া কৰোতেই নাছাৰ বিজ্ঞানীসকলে দেখিছে যে বিগত ১৭ বছৰ ধৰি চন্দ্ৰৰ বুকুত গ্রহাণু, ধুমকেতু আছাৰ খাই পৰাৰ ফলত পৃষ্ঠত প্রায় এক লক্ষ বাৰ বিভিন্ন পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে।
সম্প্রতি বিজ্ঞানীসকলে প্রত্যক্ষ কৰিলে সদ্যগঠিত এক গহ্বৰ। সেই গহ্বৰ কিদৰে সৃষ্টি হ’ল, তাৰ ফলত চন্দ্ৰত কি প্ৰভাৱ পৰিলে, সেয়াও বহুখিনি বুজিব পাৰিছে বিজ্ঞানীসকলে। বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, ইয়াৰ ফলত ভৱিষ্যতে চন্দ্ৰত গৱেষণা কেন্দ্র বা লেণ্ডাৰ প্ৰেৰণৰ ক্ষেত্ৰত্রত কি কি অসুবিধা হ’ব পাৰে, সেয়াও বুজা গৈছে।
