ArunachalPradesh: দৈনিক অগ্ৰদূত ডিজিটেল ডেস্ক : নেপালৰ শেহতীয়া জলপ্রলয়ক লৈ চৌদিশে ব্যাপক চর্চা অব্যাহত থকাৰ সময়তে উত্তৰ-পূবৰ দুখন পাহাৰীয়া ৰাজ্যতো কেতবোৰ অতি বিপজ্জনক হিমবাহৰ হ্ৰদ চিনাক্ত কৰা হৈছে। যিকোনো মুহূর্ততে এনে হ্রদ ফাটি প্রবল বানৰ সৃষ্টিৰ আশংকা আছে। এই ৰাজ্য দুখন হ’ল অৰুণাচল প্রদেশ আৰু ছিকিম।
ছিকিমত এনে অতি বিপজ্জনক ৪০টা হিমবাহৰ হ্ৰদ চিনাক্ত কৰা হৈছে। আনকি ইয়াৰে ১৬টা হ্রদ যিকোনো মুহূৰ্ততে ফাটি পৰাৰ আশংকা আছে। যদি এনে পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয় তেন্তে নামনি অঞ্চলৰ জনবসতি স্থলসমূহ সম্পূর্ণরূপে ধ্বংস হ’ব পাৰে। উল্লেখ্য যে নেপালৰ শেহতীয়া জলপ্ৰলয়ৰ কাৰণ এটা হিমবাহৰ হ্ৰদ ফাটি পৰে। এটা এনে হ্রদ ফাটিয়েই নেপালত সৃষ্ট এই জলপ্রলয়ত সহস্রাধিক লোকৰ প্ৰাণহানি ঘটাৰ লগতে সা-সম্পত্তিৰ অভাবনীয় ক্ষতিসাধন হয়।
গতিকে ছিকিমত নেপালতকৈও অধিক ভয়াবহ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টিৰ আশংকা আছে। কাৰণ ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যখনত অতি বিপজ্জনক ৪০টাকৈ হিমবাহৰ হ্রদ চিনাক্ত হোৱাই নহয়, ইয়াৰে ১৬টা যিকোনো মুহূর্ততে ফাটি অবর্ণনীয় ধ্বংসলীলা সাধন কৰিব পাৰে বুলি সতর্কতা জাৰি কৰা হৈছে উল্লেখ্য যে হিমবাহৰ বৰফ গলি হিমবাহৰ হ্ৰদৰ সৃষ্টি হয়।
এনে একোটা হ্রদ হিমবাহৰ ওচৰত বা ইয়াৰ নিম্ন ভাগত সৃষ্টি হয়। এনে হ্ৰদৰ এক ধৰণৰ বান সৃষ্টি হয়। এই বানক ‘গ্লফ’ (গ্লেচিয়েল লেক আউটবার্স্ট ফ্লাড) বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে একাংশ বিশেষজ্ঞৰ মতে নেপালৰ শেহতীয়া জলপ্রলয় হিমবাহৰ হ্রদ ফাটি সৃষ্টি হোৱা নাই।
আনহাতে, হিমবাহৰ হ্ৰদৰ পৰা সততে বৃহৎ পৰিমাণৰ পানী ওলাই আহিলে ‘গ্লফ’ৰ সৃষ্টি হয়। এনে বান বিধ্বংসী হয়। আনকি এনে বানে পৰিৱেশৰো ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিব পাৰে। উল্লেখ্য যে ২০২৩ৰ অক্টোবৰত ছিকিমত এক বিধ্বংসী ‘গ্লফ’ৰ সৃষ্টি হৈছিল।
এই বানত কমেও ৬০জন লোকৰ প্ৰাণহানি ঘটাৰ লগতে ৰাজ্যখনৰ মংগান, গেংটক, পাকিয়ং আৰু নামচি জিলাৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হয়। আনকি এই বানত ৰাজ্যখনৰ এটা প্রধান জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ অন্যতম মূল উপাদান চুংথাং বান্ধ ধ্বংস কৰে।
শেহতীয়াভাৱে ছিকিমত ৪০ টাকৈ অতি বিপজ্জনক হিমবাহৰ হ্ৰদ চিনাক্ত হোৱা সম্পর্কত কালি কেন্দ্রীয় গৃহ সচিবৰ অধ্যক্ষতাত এক উচ্চ পৰ্যায়ৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। ‘গ্লফ’ৰ বিপদ কেনেদৰে হ্ৰাস কৰিব পাৰি তাক লৈ এই সভাত আলোচনা হয়।
সভাত গৃহ সচিবে প্রকাশ কৰা অনুসৰি এই ৪০ অতি বিপজ্জনক হিমবাহৰ হ্ৰদৰ ১৬ টাক ‘এ’ শ্রেণীভুক্ত কৰা হৈছে। অর্থাৎ এই ১৬টা হ্রদ সবাতোকৈ অতি বিপজ্জনক। ইয়াৰ পাছতে ‘বি’ শ্রেণীত দুটা, ‘চি’ শ্রেণীত নটা হ্রদক অন্তর্ভুক্ত কৰা হৈছে। ‘বি’ আৰু ‘চি’ শ্রেণী হ্রদসমূহো বিপজ্জনক।
অৱশ্যে ১৩টা হ্ৰদৰ শ্ৰেণীভুক্তকৰণ এতিয়ালৈ সম্পন্ন হোৱা নাই। এই সম্পর্কত ছিকিমৰ মুখ্যমন্ত্রী প্রেম সিং তামাঙৰ প্ৰেছ সচিব ৱাই তামাঙে জনায় যে ‘গ্লফ’ৰ বিপদ হ্ৰাসৰ বাবে চৰকাৰে পদক্ষেপ গ্রহণ কৰিছে। এই বিষয়ে জনতাক সজাগ কৰাৰ প্ৰয়োজন বুলিও তামাঙে উল্লেখ কৰে।
উক্ত সভাত অৰুণাচল প্রদেশতো দুটা ‘গ্লফ’ হ্রদ থকাৰ কথা আলোচিত হয়। আনহাতে, ‘ডিস্ক’ভাৰ হেজাৰ্ডছ’ শীর্ষক এক আলোচনীত শেহতীয়াভাৱে প্রকাশিত এক গৱেষণাপত্র অনুসৰি অৰুণাচল প্রদেশত ১২৭টা হিমবাহৰ হৃদ আছে। ইয়াৰে দুটা হ্রদ অতি বিপজ্জনক ‘গ্লফ’ হ্রদ। আন হ্রদসমূহৰ ৮৯টা কম আশংকাৰ আৰু ৩৬টা মজলীয়া আশংকাৰ হ্ৰদ বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে।
গতিকে অৰুণাচল প্রদেশক লৈয়ো আশংকাৰ সৃষ্টি হৈছে। অৱশ্যে ১৯৮৮ত পাহাৰীয়া ৰাজ্যখনত সম্ভাব্য বিপজ্জনক হিমবাহ হ্ৰদৰ সংখ্যা ২৪টা আছিল। তেতিয়া এই হ্রদসমূহে ১১০.৭২ হেক্টৰ ভূমি আগুৰি ধৰি আছিল। বিভিন্ন সময়ত কৃত্রিম উপগ্ৰহই প্ৰেৰণ কৰা চিত্ৰ বিশ্লেষণ কৰি গৱেষকসকলে এই হিমবাহৰ হ্ৰদসমূহৰ তথ্য উদ্ধাৰ কৰিছে।