ArtificialSun: দৈনিক অগ্ৰদূত ডিজিটেল ডেস্ক: গুজৰাটৰ এক গৱেষণাগাৰত সম্প্রতি অব্যাহত আছে প্ৰকৃতিৰ অন্যতম শক্তিশালী এক প্রক্রিয়াক কৃত্রিমভাৱে তৈয়াৰ কৰাৰ কাম। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে, নক্ষত্ৰৰ শক্তিক পৃথিৱীত বহিয়েই বন্দী কৰা। ভাৰতৰ এই ‘কৃত্রিম সূর্য’ নিৰ্মাণৰ স্বপ্নই বাস্তৱৰ পথলৈ আৰু এখোজ আগুৱালে।
ইনষ্টিটিউট ফৰ প্লাজমা ৰিছাৰ্চৰ ‘এছএছটি-১’ টোকামাক যন্ত্রত সফলভাৱে বহুওৱা হ’ল এক শক্তিশালী জাইৰ’ট্রন, যাৰ ক্ষমতা ৮২.৬ গিগাহার্জ আৰু ৪০০ কিলোরাট। ‘এছএছটি-১’ বা ‘ষ্টেডী স্টেট ছুপাৰকণ্ডাক্টিং টোকামাক’ হৈছে ভাৰতৰ পৰীক্ষামূলক ফিউজন যন্ত্র।
সাধাৰণ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰৰ দৰে ইন্ধন পুৰি শক্তি তৈয়াৰ কৰাটো ইয়াৰ লক্ষ্য নহয়। চৰম তাপ আৰু চাপত পাতল পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছক সংযোগ কৰি শক্তি উৎপাদনৰ প্ৰক্ৰিয়াকে কোৱা হয় ফিউজন। ঠিক যি প্রক্রিয়াত সূর্য আৰু অন্যান্য নক্ষত্ৰই পোহৰ বিকিৰণ কৰে।
ভাৰতীয় ফিউজন পৰীক্ষাত প্লাজমাৰ তাপমাত্রাই ইতিমধ্যে ২০ কোটি ডিগ্রী চেলছিয়াছ অতিক্রম কৰিছে। এই উত্তাপ সূৰ্যৰ কেন্দ্ৰৰ তাপমাত্রাতকৈও প্রায় ২০ গুণ বেছি। অৱশ্যে কেৱল তাপমাত্রা বৃদ্ধিয়েই শেষ কথা নহয়। আচল প্রত্যাহ্বান বেলেগতহে আছে। এই উত্তপ্ত প্লাজমাক দীর্ঘক্ষণ স্থিতিশীল আৰু ধৰি ৰখাটোৱেই সবাতোকৈ কঠিন কাম।
প্রশ্ন উঠিব পাৰে যে কৃত্রিম সূর্য আচলতে কি? মহাজাগতিক সূৰ্যৰ পৰা ই ক’ত, কিদৰে পৃথক? ‘আর্টিফিচিয়েল ছান’ বা ‘কৃত্রিম সূর্য’ আচলতে হৈছে এক নিউক্লিয়াল ফিউজন ৰিয়েক্টৰ, যি সেই বিপুল পৰিমাণৰ শক্তি উৎপাদন কৰিব পাৰে তথা সেয়াও আকৌ সেই একেই প্রক্রিয়াত,যিটো মহাজাগতিক সূৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত ঘটে।
কেৱল সেয়াই নহয়। এই ক্ষেত্রত মহাজাগতিক সূৰ্যৰ দৰেই হাইড্ৰ’জেন পৰমাণুৰ সংযোজন ঘটাই (প্রায় ১০০ নিযুত ডিগ্রী চেন্টিগ্রেডৰো অধিক তাপমাত্রাত) বিপুল পৰিমাণৰ শক্তি উৎপাদন কৰা হয়। অৱশ্যে এই প্ৰক্ৰিয়াৰ বিশেষত্ব হৈছে, এই ক্ষেত্রত কার্বন ডাই-অক্সাইড গেছ নির্গত নহয়। সেয়ে এই প্রক্রিয়াক ভৱিষ্যতৰ প্ৰদূষণহীন-পৰিচ্ছন্ন শক্তিৰ অন্যতম প্রতিশ্রুতিময় উৎসৰূপেই গণ্য কৰা হৈছে। উল্লেখ্য যে ভাৰতৰ পূৰ্বে চীনে কৃত্রিম সূর্য নিৰ্মাণৰ কামত বহুখিনি অগ্রগতি লাভ কৰিছে।
