বিশ্বৰ বন্য জীৱকুলৰ ভিতৰত গাহৰিৰ দুষ্প্ৰাপ্য, ক্ষুদ্ৰতম তথা বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি নল গাহৰিৰ (Pygmy Hog) পৃথিৱীৰ ভিতৰতে অন্যতম উপযোগী বসতিস্থল আছিল মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান ৷ নব্বৈৰ দশকৰ মাজৰ সময়ছোৱাৰ পূৰ্বে কেৱল মানাহতেই যথেষ্ট সংখ্যক নল গাহৰি পোৱা গৈছিল যদিও লাহে লাহে মানাহতো ভিন্ন কাৰণত নল গাহৰিৰ সংখ্যা কমি আহিছিল ৷ পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথিৱীৰ পৰা ক্ৰমাৎ বিলুপ্তিৰ দিশে গতি কৰা বন্যপ্ৰাণীবিধৰ সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে বন বিভাগৰ সহযোগত Pygmy Hog Conservation Programme (PHCP) ৰ জৰিয়তে মানাহৰ পৰা নি সোণাই ৰূপাই অভয়াৰণ্য, ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, বৰনদী অভয়াৰণ্য আৰু নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত নল গাহৰিৰ সংখ্যা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে প্ৰজননৰ বিশেষ ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল আৰু কিছু পৰিমাণে সফলো হৈছিল ৷
অৱশেষত নল গাহৰিৰ অন্যতম উপযোগী বসতিস্থল হিচাপে বিবেচিত হোৱা মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ পূৰ্বৰ গৰিমা ওভোতাই লৈ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনলৈ অনা হ’ল চৈধ্যটা নলগাহৰি ৷ নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত বিশেষ সংৰক্ষণত ৰখা ৮ টা মতা আৰু ৬ টা মাইকী নলগাহৰি ১৪ আৰু ১৭ মে’ত দুটা পৰ্যায়ত মুকলি কৰি দিয়া হ’ল ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ ভূঞাপাৰা ৰেঞ্জৰ বিশেষ ঘাঁহনি অঞ্চলত ৷ অৱশ্যে এই বিলুপ্ত নলগাহৰিৰ সংখ্যা সম্প্ৰতি মানাহত দুশৰ ওচৰে-পাজৰে থকা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে ৷ উল্লেখযোগ্য যে Tall Alluvial Grass নামৰ ঘাঁহনি অঞ্চল হৈছে নলগাহৰিৰ বসতিস্থান, যি ঘাঁহনি অঞ্চল মানাহৰ বিশেষকৈ ভূঞাপাৰা ৰেঞ্জত বিস্তৃত এলেকাজুৰি আছে ৷ কালি অৰ্থাৎ ১৭ মে’ত মুঠ চৈধ্যটাৰ ভিতৰত বাকী থকা সাতটা নলগাহৰি মুকলি কৰি দিয়াৰ সময়ত উপস্থিত থাকে ৰাজ্যৰ অতিৰিক্ত প্ৰধান মুখ্য বন আৰু বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষক এম কে যাদৱ, মানাহ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ ক্ষেত্ৰ সঞ্চালক অমল চন্দ্ৰ শৰ্মা, উপ ক্ষেত্ৰ সঞ্চালক ৰঘূনাথ বড়ো, মানাহ ভূখণ্ডৰ প্ৰশাসক বিভূতি প্ৰসাদ লহকৰ প্ৰমুখ্যে বহু ব্যক্তি ৷