China’s largest dam at source of the Brahmaputra :
:নেপালৰ পাছত এইবাৰ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাল! বুধবাৰে উদ্ভৱ হোৱা নেপালৰ জলপ্ৰলয়ৰ ছবি দেখাৰ পাছত নেপাল সম্প্ৰতি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনতাই প্রমাদ গণিছে। নদীবান্ধ ভাঙি প্রলয় সৃষ্টি হোৱাৰ কথা কেৱল বিদ্যায়তনিক অধ্যয়নৰহে বিষয় বস্তু বুলি ধাৰণা কৰা সকলেও নেপালৰ এই বিপৰ্যয়ৰ পাছত স্থিতি সলনি কৰিছে। কাৰণ হৈছে চীনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উৎসস্থলী তিব্বতৰ মেডোগ অঞ্চলত বিশ্বৰে সর্ববৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্রকল্প নির্মাণ কৰি আছে।
উল্লেখ্য যে তিব্বতত ব্রহ্মপুত্রক য়ার্লং চাংপো বুলি জনা যায়। ২০৩৩ৰ পৰা প্রকাণ্ড ৰাক্ষস সদৃশ এই প্রকল্পত চীনে ৬০ হেজাৰ মেগাবাট বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ লক্ষ্য লৈছে।ভূতত্ত্ববিদসকলৰ মতে তিব্বতৰ মেডোগ অঞ্চল হৈছে বিশ্বৰে অত্যন্ত ভূমিকম্পপ্রৱণ অঞ্চল। সক্রিয় ভূকম্পন চ্যুতি ৰেখাৰ ওপৰত অবস্থিত এই অঞ্চলত সততে বান্ধ ভাঙি পৰাৰ আশংকা আছে। উল্লেখ্য যে এক-ডেৰ বছৰ পূৰ্বে চীনৰ অসম আৰু অৰুণাচল প্রদেশ ধ্বংসৰ এই আঁচনি পোহৰলৈ আহে যদিও বহুতে বিষয়টোক লৈ গুৰুত্ব আৰোপ কৰা নাছিল।
বুধবাৰৰ নেপালক ধ্বংসস্তূপত পৰিণত কৰা ভয়াৱহ বানৰ পাছতহে বিষয়টোৰ প্ৰতি এইসকলে গুৰুত্ব দিছে। লক্ষ্যণীয়ভাবে যোৱা বানত এই বান্ধ ভাঙি পৰাৰ আশংকা স্বয়ং চীনা চৰকাৰী ভূতাত্ত্বিকবিদসকলেও কৰিছিল। এনে অৱস্থাতে নেপাল ভয়ংকৰ জলপ্রলয়ত পৰিছে। অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্তৰ পৰা মাথোঁ ৫০ কিলোমিটাৰ নিলগত চীনে নির্মাণ কৰা এই দৈত্যকায় বান্ধক ভাৰতীয় বিশেষজ্ঞসকলে জলবোমা ৰূপেও অভিহিত কৰিছে।
উল্লেখ্য যে এই বান্ধ ভাঙি পৰিলে অসম বা অৰুণাচল প্রদেশত প্রৱল বান সৃষ্টিৰ আশংকাই বিশেষজ্ঞসকলে কৰা নাই। এই বান্ধৰ জৰিয়তে চীনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানী সম্পূৰ্ণৰূপে নিয়ন্ত্ৰণৰ লক্ষ্য লোৱা বুলিও ভাৰতীয় বিশেষজ্ঞসকলে আশংকা কৰিছে। আনহাতে, বান্ধটো ভাঙি পৰিলে অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত নেপালতকৈও ভয়াৱহ বান সৃষ্টিৰ আশংকা কৰিছে বিশেষজ্ঞসকলে। একেদৰে বহু সময়ত চীনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানী ধৰি ৰাখি অসম-অৰুণাচল প্রদেশ তথা বাংলাদেশক মৰুভূমিত পৰিণত কৰাৰো আশংকা আছে।
কাজেই এই দৈত্যকায় বান্ধক লৈ ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত আগন্তুক সময়ত সম্পৰ্কৰ অৱনতি ঘটাৰো আশংকা আছে। কাৰণ নেপালৰ জলপ্ৰলয়ৰ পাছত চীনৰ এই দৈত্যকায় বান্ধ নিৰ্মাণৰ বিষয়টোক অধিক গুৰুত্ব সহকাৰে নতুন দিল্লীয়ে গ্ৰহণ কৰা বুলি উচ্চস্তৰীয় চৰকাৰী সূত্রই প্রকাশ কৰিছে। গতিকে আগন্তুক সময়ত ভাৰতে এই বান্ধ নিৰ্মাণৰ প্ৰবল বিৰোধিতা কৰাৰ সম্ভাৱনা প্রকট হৈছে। উল্লেখ্য যে একাংশই নেপালৰ শেহতীয়া জল প্ৰলয়ৰ কাৰণ এটা ৪.৪ প্রাবল্যৰ ভূমিকম্প বুলি দাবী
কৰিলেও মার্কিন ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ মতে দেশখনৰ এই বিধ্বংসী প্রাকৃতিক দুৰ্যোগৰ কাৰণ হিমবাহ ভাঙি পৰাটো। এই সম্পর্কত মার্কিন ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ মুৰব্বী ডেনিয়েল ছুগাৰে কয়, ‘দুহেজাৰ ফুট উচ্চতাৰ বৰফৰ এটা বিশাল খণ্ড হিমবাহৰ অংশৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ ভোটেকোশী নৈত পানীৰ পৰিমাণ সাংঘাতিক ধৰণে বৃদ্ধি কৰাত এই ভয়াৱহ বান্ধৰ সৃষ্টি হয়।’ গতিকে নেপালৰ জলপ্ৰলয়ৰ আঁৰত তিব্বতত চীনৰ বান্ধ নিৰ্মাণৰ বিষয়টোও আওকাণ কৰিব নোৱাৰি। ইতিমধ্যে নেপালৰ এজন বিশিষ্ট সাংবাদিকে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে যে আগতীয়াকৈ জলপ্ৰলয়ৰ সংকেত পায়ো চীনে নেপালক এই বিষয়ে নজনোৱাত দেশখনত সাম্প্রতিক বানত জন-ধনৰ ক্ষয়-ক্ষতি বিস্তৰ হয়।
উল্লেখ্য যে নতুন দিল্লীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উৎসস্থলীত চীনৰ দ্বাৰা দৈত্যকায় বান্ধ নিৰ্মাণৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে যদিও বেইজিঙে বিষয়টো লঘু কৰি আহিছে। আনকি এই বান্ধ পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে বুলিও বেইজিঙে আজর যুক্তি প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে।
