SCO summit:✒️দেওবাৰৰ পৰা চীনৰ টিয়ানজিন চহৰত দুদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে অনুষ্ঠিত ছাংহাই সহযোগিতা সংস্থা (এছচিঅ’)ৰ বৈঠকত অংশ গ্রহণ কৰে বিশ্বৰ শীর্ষ নেতৃবৃন্দই। ইয়াৰ লগে লগে দক্ষিণ বিশ্বৰ একতাৰ শক্তিশালী প্ৰদৰ্শনৰে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী, চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জি জিনপিং, ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভ্লাডিমিৰ পুটিন আদিৰ সম্মিলিত শক্তিয়ে মার্কিন ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্রাম্পৰ শুল্ক যুদ্ধক পৰাভূত কৰিব পাৰিব নে নোৱাৰে সেয়া চৰ্চিত হৈছে।
ট্রাম্পৰ শুল্ক যুদ্ধই বিশ্ব বাণিজ্যকে কম্পমান কৰি তোলাৰ সময়ত সেইসকল নেতাৰ একেখন মঞ্চত থিয় দিয়াটোৱে এক উল্লেখনীয় মুহূৰ্তৰ সৃষ্টি কৰা বুলি কোৱা হৈছে। এই সম্মিলনৰ ফটো আৰু ভিডিঅ’ই পশ্চিমীয়া বিশ্বলৈ সম্প্রতি অব্যাহত থকা বিশ্ব উত্তেজনাৰ পৰিস্থিতিৰ সময়ত এছীয় ঐক্য-সংহতিৰ শক্তিশালী বার্তা প্ৰেৰণ কৰা বুলিও কোৱা হৈছে।
এই শীর্ষ সম্মিলনত যিসমূহ বিষয়ে প্রাধান্য লাভ কৰিলে তাৰ ভিতৰত আছে বৌদ্ধিক প্রত্যাহ্বানৰ বিষয়ো। কোনো এখন দেশে পোনপটীয়াকৈ আমেৰিকাৰ নাম উচ্চাৰণ নকৰিলেও বিশ্বত অব্যাহত থকা ‘দাদাগিৰী’ৰ প্ৰসংগ প্রায় প্রতিজন নেতাই নিজ নিজ ভাষণত উল্লেখ কৰে।
চীনৰ জিনপিঙে পৰোক্ষভাৱে আমেৰিকা আৰু ট্রাম্পক লক্ষ্য কৰি কয় যে সদস্য দেশসমূহৰ বাবে সুৰক্ষা আৰু বিকাশৰ প্ৰত্যাহ্বান অধিক জটিল হৈছে। তেওঁ কোনো এখন দেশৰ নাম উল্লেখ নকৰি কয় যে কিছুমান দেশৰ ধমকিৰ সুৰত কথা কোৱা মনোভাবে বৌদ্ধিক সংকট অধিক গভীৰ কৰি তুলিছে।
চীনৰ মুৰব্বীজনে নব্য বিশ্ব সুৰক্ষা আৰু অর্থনৈতিক শৃংখলাৰ পোষকতা কৰে যাৰ দ্বাৰা দক্ষিণ বিশ্বক অগ্রাধিকাৰ দিয়া হ’ব। ইয়াৰ দ্বাৰা মার্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰক পোনপটীয়াকৈ তেওঁ প্রত্যাহ্বান জনায়। তেওঁ কয়, ‘আমি একনায়কত্ববাদ আৰু ৰাজনৈতিক শক্তি প্ৰদৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে স্পষ্ট স্থিতি গ্রহণ কৰিব লাগিব আৰু প্ৰকৃতাৰ্থত বহুবাদক সমর্থন জনাব লাগিব।’ চীনৰ মুৰব্বীৰ ভাষ্যক ট্রাম্পৰ শুল্ক নীতিৰ প্ৰতি পৰোক্ষ আক্ৰমণ বুলি বিশ্লেষক মহলে কয়। বিশ্ব প্রশাসন এক নতুন সন্ধিক্ষণত উপনীত হৈছে বুলিও সম্মিলনৰ আয়োজক জিনপিঙে কয়।
চীনৰ বন্দৰ চহৰ টিয়ানজিনৰ এই সম্মিলত জিনপিঙে কমেও অপশ্চিমীয় বিশ্বৰ ২০ নেতৃত্বক দায়িত্ব প্রদান কৰিছে। এই সন্মিলনত ৰাছিয়াৰ পুটিন আৰু ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীৰ উপস্থিতি অতি লক্ষ্যণীয় বুলি কোৱা হৈছে।
পহলগামক লৈ সৰৱ এছচিঅ’ সন্মিলন
টিয়ানজিনৰ শীৰ্ষ সন্মিলনত জম্মু-কাশ্মীৰৰ পহলগামৰ নাৰকীয় হত্যালীলা প্ৰসংগ উত্থাপন হোৱাৰ বিষয়ে পূর্বানুমান আছিল। আজি এই ঘটনাৰ গৰিহণা দি এছচিঅ’ই যৌথ বিবৃতি প্রকাশ কৰাৰ লগতে ইয়াৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বিৰুদ্ধে তদন্তৰ দাবী কৰা হৈছে।
এই বিবৃতিত অৱশ্যে পোনপটীয়াকৈ পাকিস্তানৰ নাম উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। মনকৰিবলগীয়া যে এই সম্মিলনত পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বাহবাজ শ্বৰীফো উপস্থিত আছিল। এসময়ৰ ‘বন্ধু’ আমেৰিকাৰ স’তে ভাৰতৰ সম্পৰ্ক এতিয়া মধুৰ হৈ থকা নাই।
বিশেষকৈ ট্রাম্পৰ শুল্ক আৰোপে দুই দেশৰ মাজত ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰাই নহয়, ভাৰতৰ দীৰ্ঘদিনৰ বৈৰীৰাষ্ট্ৰ চীনৰ স’তে উন্নত হৈছে সম্পর্ক। এই সম্মিলনে মোদী, পুটিন আৰু জিনপিঙৰ বন্ধুত্বৰ নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰা বুলিও বিভিন্ন মহলে প্রকাশ কৰিছে। ইয়াৰ মাজতে যুটীয়া বিবৃতিত পহলগাম কাণ্ডৰ উল্লেখ বিশেষ তাৎপর্যপূর্ণ বুলি বিশ্ব কূটনৈতিক মহলে ধাৰণা কৰে।
মোদী-পুটিনৰ আলোচনা
প্রধানমন্ত্রী মোদী আৰু পুটিনে কালি দ্বিপাক্ষিক আলোচনাস্থলীত পুটিনৰ বিলাসবহুল গাড়ীত উঠি যোৱা দৃশ্য চৰ্চাৰ বিষয় হৈছে। গাড়ীতে বহি দুই নেতাই ৫০ মিনিট সময় আলোচনা কৰে। এই সম্পর্কে ফটো প্রকাশ কৰি মোদীয়ে কয় যে তেওঁলোক দুয়ো একেলগে একেখন গাড়ীত আৰোহণ কৰি দ্বিপাক্ষিক বৈঠকৰ স্থলীলৈ যোৱাৰ সময়ত যথেষ্ট গভীৰ আলোচনা কৰে।
ইউক্রেইন সম্পর্কেও এই আলোচনা কালত দুই নেতাই নিজ নিজ মতামত প্রকাশ কৰে। ইউক্রেইন যুদ্ধৰ শান্তিপূর্ণ সমাধান তথা বিশ্বৰ বিভিন্ন বিষয়বস্তুৰ ওপৰত আলোচনা সম্পন্ন হয়। মোদীয়ে কয় যে পুটিনৰ স’তে এই আলোচনা আছিল অতি উৎকৃষ্ট। দুই পক্ষই কিদৰে দ্বিপাক্ষিক সম্পর্ক অধিক শক্তিশালী কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে আলোচনা কৰে বুলি মোদীয়ে কয়।
সোমবাৰে বৈঠকৰ অন্তত দিল্লীত উপস্থিত হোৱা প্রধানমন্ত্রী মোদীয়ে জিনপিঙক সম্মিলনৰ আয়োজনৰ বাবে ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। উল্লেখ্য যে এই সম্মিলনৰ কেতবোৰ ভাষ্য বিশেষভাৱে চৰ্চিত হৈছে। প্রধানমন্ত্রী মোদীয়ে ৰাছিয়াক বিশেষ সহযোগী অংশীদাৰ বুলি কয়।
ইপিনে, জিনপিঙে ঘোষণা কৰে যে বিশ্বৰ দুখন সর্বাধিক জনবহুল দেশ বন্ধু হোৱাটো প্রয়োজন। একেদৰে পুটিনে মোদীৰ হাত সাবটি তেওঁ মৰমৰ বন্ধু বুলিও সম্বোধন কৰাৰ লগতে তেওঁৰ সুসজ্জিত লিমজিন গাড়ীত মোদীক লগত লৈ বৈঠকস্থলীলৈ যায়। একেদৰে মোদীয়েও কৈছে যে ভাৰত আৰু ৰাছিয়াই বহু কঠিন সময়ত সদায়ে একেলগে থিয় দিছে। দীঘলীয়া সময়ৰ উদ্বেগজনক আৰু সংঘাতমুখৰ পৰিস্থিতিৰ পাছত এই বৈঠকতে দেখা গৈছিল জিনপিং আৰু মোদীয়ে একেলগে হাঁহিছে। ট্রাম্পৰ ভাবুকি সত্ত্বেও মোদীয়ে পুটিনৰ স’তে দীঘলীয়া আলোচনাত মিলিত হৈছে। কোৱা হৈছে যে বহু সময়ত ছবিয়ে অধিক কথা কয়। বৈঠকৰ এনে কিছুমান অন্তৰংগ মুহূৰ্তৰ ছবিয়ে আজি বিশ্বতে আলোচিত হৈছে।