HimalayanGlaciers : দৈনিক অগ্ৰদূত ডিজিটেল ডেস্ক: হিমবাহ বুলি ক’লেই সকলোৰে চকুত ভাহি উঠে বিশাল বিশাল আকাৰৰ বৰফৰ খণ্ড। অথচ সকলো হিমবাহ দৃশ্যমান নহয়। কোনো কোনো হিমবাহ মানুহৰ দৃষ্টিৰ আঁৰতো ৰৈ গৈছে। পাথৰৰ ডাঠ স্তৰৰ তলত শতাব্দীৰ পাছত শতাব্দী ধৰি যিবোৰ বৰফ তিষ্ঠি আছে, সেইবোৰক কোৱা হয় ‘শিলা হিমবাহ’।
সম্প্রতি ইয়াক লৈ গৱেষণা কৰিছে আমেৰিকাৰ উটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এদল বিজ্ঞানীয়ে। পাথৰৰ তলত বৰফৰ পৰিমাণ জুখি চাইছে তেওঁলোকে। তাৰ ওপৰত গোলকীয় উষ্ণতাৰ প্ৰভাৱ আৰু পৰিণতিও ব্যাখ্যা কৰিছে।
শিলা হিমবাহ প্রধানকৈ পার্বত্য অঞ্চলৰ এক বিশেষ ভূমিৰূপ, য’ত বিপুল পৰিমাণৰ বৰফ আৰু পাথৰে সহাৱস্থান কৰে। শিলৰ কঠিন আবৰণৰ তলত লুকাই থাকে বৰফৰ স্তৰ, সেইবোৰ গলি নাযায়। উটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হিমবাহ সংক্রান্তীয় গৱেষণাটোত নেতৃত্ব দিছে ভূতত্ত্ববিদ ব্রনছন ভিজান’ভিচে।
তেওঁলোকৰ গৱেষণা পত্র প্রকাশ পাইছে ‘জার্ণেল অর জিঅ’ফিজিকেল ৰিছাৰ্চ: আৰ্থ ছাৰফেচ’ত। পাথৰৰ তলত কিমান বৰফ এইদৰে গোট মাৰি থাকিব পাৰে, তাকে জুখি চাইছে এই গৱেষকৰ দলে।
সমগ্র বিশ্বত বিভিন্ন পার্বত্য অঞ্চলত অজস্র শিলা হিমবাহ সক্রিয় হৈ আছে। পৰিসংখ্যা অনুসৰি, কেৱল এছিয়াতেই এই ধৰণৰ হিমবাহৰ সংখ্যা ডেৰ লাখৰ অধিক। চীনা বিজ্ঞান বুলেটিনে সম্প্রতি তিব্বত মালভূমিৰ পৰিসংখ্যা প্রকাশ কৰিছিল। তাত কোৱা হৈছে যে সেই মালভূমিত এক লাখ ৩২ হেজাৰ ৮৬৭টা স্বতন্ত্র শিলা হিমবাহ আছে। হিমালয় পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত আছে প্রায় ২৫ হেজাৰ শিলা হিমবাহ।
বিশেষকৈ পশ্চিমভাগত জম্মু আৰু কাশ্মীৰ, লাডাখ সংলগ্ন অঞ্চলত এই ধৰণৰ হিমবাহৰ সংখ্যা ৫৮০০টা।সক্রিয় শিলা হিমবাহ ইনভেণ্টৰীৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, আমেৰিকাত এই ধৰণৰ হিমবাহ আছে ১০ হেজাৰৰ অধিক।
তদুপৰি, মধ্য ইউৰোপত প্রায় ১২ হেজাৰ আৰু ইউৰোপৰ অন্যান্য অংশত আৰু কে’বা হেজাৰ শিলা হিমবাহৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। ফ্রেন্স আল্পছত ৩৩৭টা, অষ্ট্রিয়াত ১৪০০ৰ পৰা ১৫০০ শিলা হিমবাহ আছে। পাথৰৰ স্তৰৰ তলত অদৃশ্য হৈ থকাৰ বাবে এই ধৰণৰ হিমবাহৰ অস্তিত্বৰ উমান সচৰাচৰ পোৱা নাযায়।
উটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হিমবাহবিদ লেইফ এণ্ডাৰছনে কয়, ‘পাহাৰৰ ওপৰত যেতিয়া আমি মাটিৰ পৰা এৰাই থকা শিল বা শিলগুটিৰ ওপৰেদি খোজকাঢ়ো, তেতিয়া বুজিবও নোৱাৰো যে আমাৰ ভৰিৰ তলত ১২০ ফুট বৰফ ঢাক খাই আছে।’
পাথৰৰ তলত কিদৰে বৰফ গোট মাৰি থাকে? বিজ্ঞানীসকলে দাবী কৰিছে যে পাথৰৰ আৱৰণটোৱেই বৰফ সংৰক্ষণত সহায়ক হৈ উঠে। বাহিৰৰ সূৰ্যৰ পোহৰ আৰু তাপ ভিতৰত উপস্থিত হ’ব নোৱাৰে। উটাহ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকসকলে আমেৰিকাৰ মাউন্ট টিম্পানোগোছৰ পাদদেশত অৱস্থিত টিম্পানোগোছ হিমবাহটোৰ বৰফৰ পৰিমাণ জুখি চাইছে।
শিলা হিমবাহত সঞ্চিত বৰফৰ পৰিমাণ নিৰ্ণয়ৰ নতুন পদ্ধতিও বিচাৰি উলিয়াইছে তেওঁলোকে। বিজ্ঞানীৰ দলৰ মতে, গ্রাউণ্ড পেনিট্রেটিং ৰেডাৰ ব্যৱহাৰ কৰি হিমবাহৰ প্ৰচলিত চিত্ৰ তৈয়াৰ কৰিব পাৰি; কিন্তু সেই কৌশল শিলা হিমবাহৰ ক্ষেত্রত প্রযোজ্য নহয়। কাৰণ বৰফৰ লগত মিহলি হৈ থকা পাথৰে ৰেডিঅ’ তৰংগক বিক্ষিপ্ত কৰে।
বিকল্পৰূপে গৱেষকসকলে গ্রেভিমিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কৈছে। এই গ্রেভিমিটাৰ ভূগৰ্ভত লুকাই থকা ভৰ চিনাক্ত কৰাত সক্ষম। টিম্পানোগোছ হিমবাহৰ সমীপৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা ২৩২টা নমুনা সংগ্ৰহ কৰিছিল গৱেষকৰ দলে। তাৰ সহায়তে হিমবাহত কিমান বৰফ হৈছে, তাৰ এক ত্রিমাত্রিক চিত্ৰ তৈয়াৰ কৰা হয়।
দেখা যায় যে টিম্পানোগোছ হিমবাহ প্রায় ৮৩ শতাংশ বৰফ আৰু ১৭ শতাংশ পাখৰৰে তৈয়াৰী। বৰফৰ স্তৰ তাত গড়ে ১৮.৮ মিটাৰ (৬১.৭ ফুট) ডাঠ। সকলো মিলাই টিম্পানোগোছ হিমবাহত ১৫ লাখ ঘনমিটাৰ বৰফ আছে। বিজ্ঞানীসকলে দাবী কৰিছে যে সেয়া গিজাৰ পিৰামিডৰ আয়তনৰ প্ৰায় সমান।
উটাহ প্রদেশত মুঠ ৮৩৬টা শিলা হিমবাহ আছে। তাত সঞ্চিত বৰফৰ পৰিমাণ প্রায় এশ কোটি টন। বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ শিলা হিমবাহসমূহতো এই পদ্ধতিৰে বৰফৰ পৰিমাণ জোখাতো সম্ভৱ।
গৱেষকৰ দলে দাবী কৰিছে যে বিশ্বব্যাপী জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু গোলকীয় উষ্ণতাৰ প্ৰভাৱত শিলা হিমবাহত বৰফৰ পৰিমাণ জোখাৰ প্রয়োজনীয়তা দিনে দিনে বৃদ্ধি পাইছে। কিয়নো শিলৰ তলত সঞ্চিত এই বৰফেই যিকোনো দিনত বৃহৎ প্ৰাকৃচিক বিপৰ্যয়ৰ কাৰণ হৈ পৰিব পাৰে।
নেপালৰ ভোটেকোশী নদীত কিছুদিনৰ পূৰ্বে যি আকস্মিক বান আহিছিল, তাৰ অন্তৰালতো আছিল শিলা হিমবাহৰ হাত। তিব্বত সীমান্তৰ সমীপত যি হিমবাহ ভাঙি প্ৰৱল বোকামাটিৰ সোঁত লোকালয়লৈ আগুৱাই আহিছিল, তাৰ তলত শিলা হিমবাহো আছিল।
সেই বৰফ গলিয়েই আকস্মিক বানৰ পানীত কোবামাটিৰ পৰিমাণ কে’বাগুণে বৃদ্ধি কৰে। আগন্তুক দিনত সেয়ে পার্বত্য পৰিৱেশ নিৰীক্ষাত শিলা হিমবাহকো অতিৰিক্ত গুৰুত্ব দিব লাগিব বুলি গৱেষকৰ দলে মত প্রকাশ কৰিছে।
